Mur Antoninus

Oddi ar Wicipedia
(Ailgyfeiriad oddi wrth Mur Anton)
Jump to navigation Jump to search
Mur Antoninus
Limes03.jpg
Math Roman limes, defensive wall Edit this on Wikidata
Daearyddiaeth
Rhan o'r canlynol borders of the Roman Empire, Roman limes Edit this on Wikidata
Sir Yr Alban Edit this on Wikidata
Gwlad Y Deyrnas Unedig Edit this on Wikidata
Cyfesurynnau 55.967°N 4.067°W Edit this on Wikidata
Manylion
Statws treftadaeth Safle Treftadaeth y Byd Edit this on Wikidata

Mur o feini a thywyrch ar draws canolbarth yr Alban oedd Mur Antoninus. Adeiladwyd y mur gan yr Ymerodraeth Rufeinig yn ystod teyrnasiad yr ymerawdwr Antoninus Pius, gan ddechrau yn 142 a gorffen y gwaith yn 144. Mae'n 60 km (37 milltir) o hyd, yn ymestyn o Old Kilpatrick i Bo'ness. Bwriadwyd y mur i gymeryd lle Mur Hadrian, 160 km (100 milltir) i'r de, fel ffin y dalaith Rufeinig.

Ugain mlynedd yn ddiweddarch, yn 164, tynnodd y Rhufeiniaid eu milwyr oddi ar y mur yma ac encilio i Fur Hadrian. Wedi cyfres o ymosodiadau yn 197, daeth yr ymerawdwr Septimius Severus i'r Alban yn 208, a thrwsiodd rannau o'r mur. Ychydig flynyddoedd wedyn, enciliodd y Rhufeiniaid eto, ac adfeiliodd y mur.

Ym mis Gorffennaf 2008 cafodd Mur Antoninus ei adnabod gan UNESCO fel Safle Treftadaeth y Byd.

Lleoliad Mur Antoninus a Mur Hadrian
Mur Antoninus, yn edrych tua'r dwyrain o Barr Hill, rhwng Twechar a Croy