Lôn Goed

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Lôn Goed
Math llwybr Edit this on Wikidata
Daearyddiaeth
Sir Gwynedd Edit this on Wikidata
Gwlad Baner Cymru Cymru
Cyfesurynnau 52.91452°N 4.322494°W Edit this on Wikidata

Lôn wledig yn Eifionydd, Gwynedd, yw'r Lôn Goed. Ceir sawl cyfeiriad ati gan lenorion Cymraeg, e.e. gan y bardd R. Williams Parry. Fe'i henwir ar ôl y ddwy res o goed ar ochr y lôn.[1]

Y Lôn Goed yn yr haf.
Y Lôn Goed yn y gaeaf.

Mae'r Lôn Goed yn cychwyn ym mhentref Afon Wen, ar y briffordd A497 tua hanner milltir i'r de o Chwilog a thua hanner y ffordd rhwng Cricieth a Pwllheli, lle mae'r afon o'r un enw yn cyrraedd y môr. Cafodd ei chreu rhwng 1819 a 1828 gan y goruchwylwr lleol John Maughan drwy ystâd Talhenbont (Plas-hen) er mwyn hwyluso cludo calch a mawn. Mae'n rhedeg am tua 5 milltir i gyfeiriad y gogledd o Afonwen i Hendre Cennin (Mynydd y Cennin).[1]

Cyfeirir ati yn lleol fel "Lôn Môn" hefyd, llygriad o'r enw Maughan.

Yn ei gerdd 'Eifionydd' mae R. Williams Parry yn clodfori harddwch a "llonydd gorffenedig" y Lôn Goed gan ei gwrthgyferbynu â "hagrwch Cynnydd".[2] Cyfeiria'r llenor o Eifionydd J. G. Williams ati yn ei waith hefyd, e.e. yn ei lyfr Pigau'r Sêr.

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. 1.0 1.1 Meic Stephens (gol.), Cydymaith i Lenyddiaeth Cymru (Gwasg Prifysgol Cymru).
  2. R. Williams Parry, Cerddi'r Gaeaf (Gwasg Gee, 1952).