John Logie Baird

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
John Logie Baird
John Logie Baird in 1917.jpg
Ganwyd 13 Awst 1888 Edit this on Wikidata
Helensburgh Edit this on Wikidata
Bu farw 14 Mehefin 1946 Edit this on Wikidata (57 oed)
Achos: coronary thrombosis Edit this on Wikidata
Bexhill-on-Sea Edit this on Wikidata
Dinasyddiaeth Baner Yr Alban Yr Alban
Alma mater
Galwedigaeth dyfeisiwr, peiriannydd, ffisegydd, entrepreneur, awdur ffeithiol Edit this on Wikidata
Gwobr/au Honorary Fellow of the Royal Society of Edinburgh Edit this on Wikidata

Roedd John Logie Baird (13 Awst 188814 Mehefin 1946) yn ddyfeisiwr, peiriannydd trydanol ac arloeswr o'r Alban. Ef wnaeth arddangos y system deledu weithredol gyntaf y byd ar 26 Ionawr 1926. Dyfeisiodd hefyd y system deledu lliw gyntaf a arddangoswyd yn gyhoeddus, a'r tiwb lluniau teledu lliw electronig cyntaf un. [1]

Cefndir[golygu | golygu cod y dudalen]

Ganwyd Baird yn Helensburgh, Swydd Dunbarton, yr ieuengaf o bedwar o blant y Parchedig John Baird, gweinidog Eglwys yr Alban, a Jessie Morrison Inglis, nith amddifad teulu cyfoethog o adeiladwyr llongau o Glasgow.

Derbyniodd ei addysg yn Academi Larchfield (sydd bellach yn rhan o Ysgol Lomond ) yn Helensburgh; Coleg Technegol Glasgow a Gorllewin yr Alban a Phrifysgol Glasgow. [2] Tra yn y coleg ymgymerodd Baird â chyfres o swyddi prentis peirianneg fel rhan o'i gwrs. Amharodd y Rhyfel Byd Cyntaf ar ei gwrs gradd ac ni ddychwelodd i raddio.

Gyrfa[golygu | golygu cod y dudalen]

Ar ddechrau 1915 gwirfoddolodd am wasanaeth yn y Fyddin Brydeinig ond fe'i dosbarthwyd yn anaddas ar gyfer dyletswydd weithredol. Gan fethu â mynd i'r Ffrynt, cymerodd swydd gyda Chwmni Pŵer Trydanol Clyde Valley, a oedd yn ymwneud â gwaith arfau rhyfel.

Ar ddiwedd y rhyfel dechreuodd busnes gwerthu sanau thermol o'i ddyfeisied ei hun [3]. Ym 1919 aeth i Drinidad lle agorodd ffatri jam i wneud defnydd o 'r ffrwythau niferus oedd yn tyfu ar yr ynys. [4] Yn anffodus wnaeth pryfed yr ynys difetha ei gynnyrch trwy farw yn y crewynnau coginio. Dychwelodd i wledydd Prydain a dechreuodd arbrofi gyda theledu.

Cafodd ei lwyddiant cyntaf ym 1924 [5] pan ddarlledodd llun o groes i dderbynnydd 10 troedfedd i ffwrdd. Rhoddodd Baird yr arddangosiad cyhoeddus cyntaf o ddelweddau silwét symudol ar y teledu yn siop adrannol Selfridges yn Llundain mewn cyfres tair wythnos o arddangosiadau a ddechreuodd ar 25 Mawrth 1925. Yn ei labordy ar 2 Hydref 1925, trosglwyddodd Baird y llun teledu cyntaf yn llwyddiannus gyda delwedd graddfa lwyd: pen dymi tafleisydd o'r enw "Stooky Bill" mewn delwedd 30 llinell wedi'i sganio'n fertigol, ar bum llun yr eiliad. Aeth Baird i lawr y grisiau a nôl gweithiwr swyddfa, William Edward Taynton, 20 oed, i weld sut olwg fyddai ar wyneb dynol, a daeth Taynton y person cyntaf i gael ei deledu mewn ystod arlliw lawn.

Ar 26 Ionawr 1926, ailadroddodd Baird y trosglwyddiad ar gyfer aelodau’r Sefydliad Brenhinol a gohebydd o The Times yn ei labordy yn Llundain. Dangosodd drosglwyddiad lliw cyntaf y byd ar 3 Gorffennaf 1928, gan ddefnyddio disgiau sganio wrth y pennau trosglwyddo a derbyn gyda thair troell o agorfeydd. Roedd gan bob troell yn cynnwys hidlydd o liw cynradd gwahanol; a thair ffynhonnell golau ar y pen derbyn, gyda chymudadur i newid cryfder y golau. [6]

Ym 1927, trosglwyddodd Baird signal teledu pellter hir dros 438 milltir (705 km) dros linell ffôn rhwng Llundain a Glasgow. Ym 1928 anfonodd luniau teledu o Lundain i Efrog Newydd ar radio tonnau byr. Bu hefyd yn arddangos teledu mewn lliw, a datblygodd system recordio fideo a alwodd yn 'phonovision'. [7]

Dechreuodd y BBC ddefnyddio system Baird ar gyfer y gwasanaeth teledu cyhoeddus cyntaf ym 1932, cyn newid ym 1937 i fersiwn Marconi-EMI.

Yn ystod yr Ail Ryfel Byd, parhaodd Baird i ariannu ei ymchwil ei hun. Roedd ei gyflawniadau yn cynnwys teledu diffiniad uchel a theledu 3D, a system ar gyfer anfon negeseuon yn gyflym iawn fel delweddau teledu.

Teulu[golygu | golygu cod y dudalen]

Ym 1931 priododd Baird â Margaret Albu, pianydd o Dde Affrica yn wreiddiol, bu iddynt dau o blant. [8]

Marwolaeth[golygu | golygu cod y dudalen]

Bu Logie Baird farw yn ei gartref yn Bexhill-on-Sea, Dwyrain Sussex ar ôl dioddef strôc. Cafodd ei gladdu wrth ochr ei rieni ym Mynwent Helensburgh, Argyll. [9]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. "Baird, John Logie (1888–1946), television engineer". Oxford Dictionary of National Biography. doi:10.1093/ref:odnb/30540. Cyrchwyd 2020-10-18.
  2. Thorne, J. O.; Collocott, T. C., gol. (1984). Chambers biographical dictionary. Caeredin: Chambers. ISBN 0-550-16010-8. OCLC 13665413.
  3. "Helensburgh Heritage Trust - The famous Baird Undersocks". www.helensburgh-heritage.co.uk. Cyrchwyd 2020-10-18.
  4. "John Logie Baird - Inventions, Facts & TV - Biography". www.biography.com. Cyrchwyd 2020-10-18.
  5. "John Logie Baird | British inventor". Encyclopedia Britannica. Cyrchwyd 2020-10-18.
  6. "University of Glasgow :: Story :: Biography of John Logie Baird". universitystory.gla.ac.uk. Cyrchwyd 2020-10-18.
  7. "John Logie Baird". bbc.com (yn Saesneg). Cyrchwyd 2020-10-18.
  8. "John Logie Baird biography - Science Hall of Fame - National Library of Scotland". digital.nls.uk. Cyrchwyd 2020-10-18.
  9. "John Logie Baird in Bexhill-on-Sea". www.discoverbexhill.com. Cyrchwyd 2020-10-18.