Gwladwriaeth byped

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search

Gwladwriaeth sydd yn honni ei bod yn annibynnol ond sydd yn wir yn gweithredu yn ôl ewyllys gwladwriaeth arall yw gwladwriaeth byped.

Yn hanesyddol bu sawl math o wlad a oedd yn ddarostyngedig i ymerodraeth neu bŵer mawr ond nid yn swyddogol yn rhan ohonni: gwladwriaeth gaeth, gwladwriaeth ddibynnol, protectoriaeth, a gwledydd oedd dan law penarglwyddiaeth. Parheir y syniad o wledydd dibynnol a meysydd dylanwad yn y drefn ryngwladol fodern, ond mae'r term gwladwriaeth byped yn awgrymu sefyllfa lle mae'r wladwriaeth rymus yn meddu ar reolaeth lwyr dros lywodraeth y wladwriaeth byped ac yn ei defnyddio er diddordebau ei hunan.[1]

Er enghraifft, mae sawl gwladwriaeth yn Nwyrain Ewrop a'r Cawcasws sydd heb fawr o gydnabyddiaeth ryngwladol a chaiff eu hystyried gan rai yn wladwriaethau pyped a gefnogir gan Ffederasiwn Rwsia: Abcasia, De Ossetia, Gweriniaeth Pobl Donetsk, a Gweriniaeth Pobl Lugansk. Dadleuir bod Rwsia yn rheoli'r gwledydd hyn ar draul diddordebau Georgia a'r Wcráin.

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. G. R. Berridge ac Alan James, A Dictionary of Diplomacy (Basingstoke: Palgrave Macmillan, 2003), t. 218.