George Essex Evans

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
George Essex Evans
GeorgeEssexEvans.jpg
Ganwyd 18 Mehefin 1863 Edit this on Wikidata
Llundain Edit this on Wikidata
Bu farw 10 Tachwedd 1909 Edit this on Wikidata (46 oed)
Achos: carreg fustl Edit this on Wikidata
Toowoomba Edit this on Wikidata
Dinasyddiaeth Baner Cymru Cymru
Baner Awstralia Awstralia
Galwedigaeth bardd, newyddiadurwr, ffermwr Edit this on Wikidata
Tad John Evans Edit this on Wikidata

Roedd George Essex Evans (18 Mehefin, 186310 Tachwedd, 1909) yn Gymro a daeth y un o feirdd mwyaf poblogaidd Awstralia ar ddiwedd y 19eg ganrif a dechrau'r 20fed ganrif. [1]

Cefndir[golygu | golygu cod y dudalen]

Ganwyd Evans yn Llundain yn fab i John Evans QC cyn Aelod Seneddol Rhyddfrydol Hwlffordd rhwng 1847 a 1852 [2] a Mary Ann merch Titus Owen ei ail wraig. Roedd ei dad yn 68 mlwydd oed pan ganwyd George a bu farw ym mis Hydref 1864 pan oedd George yn 1. Symudodd y teulu yn ôl i Sir Benfro a fu George yn ddisgybl yn Ysgol Ramadeg Hwlffordd. Symudodd y teulu i Ynys Jersey lle fu George yn ddisgybl yng Ngholeg St James. [1]

Gyrfa[golygu | golygu cod y dudalen]

Bwriad Evans oedd ymuno a'r fyddin wedi gadael yr ysgol ond dechreuodd mynd yn drwm ei glyw a bu'n rhaid iddo roi'r gorau i'r syniad. Gyda ffortiwn y teulu yn dirywio penderfynodd Evans, John ei hanner frawd a'i ddwy hanner chwaer ymfudo i Queensland, Awstralia.

Cafodd y brodyr fferm yn Allora ar y Darling Downs ond anafwyd George mewn damwain farchogaeth a bu’n gweithio fel athro a gohebydd amaethyddol i’r Queenslander. [3] Ym 1883 ymunodd ag alldaith arolygu i wlad y Gwlff, yna ailgydiodd yn ffermio cyn ymuno â'r gwasanaethau cyhoeddus ym 1888 fel beili yn yr Adran Tiroedd. Roedd yn glerc yn y Swyddfa Batentau rhwng 1891-93, yna daeth yn gofrestrydd genedigaethau, marwolaethau a phriodasau yn Toowoomba. [4]

Bardd a Llenor[golygu | golygu cod y dudalen]

Wedi dechrau ei yrfa yn y gwasanaethau cyhoeddus dechreuodd cyhoeddi cerddi yng nghylchgronau Awstralia a Phrydain. Ym 1892 a 1883 golygodd cylchgrawn llenyddol o'r enw The Antipodean ar y cyd a Banjo Paterson, er i'r cylchgrawn gwerthu dros 13 mil o rifau nid oedd yn llwyddiant ariannol. Ceisiodd adfer y cylchgrawn ym 1897 ond methiant fu eto. Rhwng 1902 a 1905 bu'n colofnydd rheolaidd ar gyfer y Darling Downs Gazette a'r Toowoomba Chronicle. Ym 1905 cyhoeddodd papur newydd wythnosol ei hun Rag a barodd am flwyddyn yn unig.

Ym 1891 cyhoeddwyd ei gyfrol barddoniaeth yn Llundain The Repentance of Magdalene Despar and Other Poems. [5] Cyhoeddodd ei ail gyfrol Loraine and Other Verses ym 1898 a The Secret Key and Other Verses ym 1906. Ym 1928 cyhoeddwyd blodeugerdd o'i waith ar ôl ei farwolaeth. [6]

Roedd llawer o ganeuon Evans yn rhai gwladgarol oedd yn canu clodydd Awstralia. Er bod rhai beirniaid fel A. G. Stephens yn cwyno bod ei ganu yn or- syml ac ystrydebol roedd yn boblogaidd ymysg y cyhoedd a bu rhai yn priodoli ei ganu i ran o lwyddiant yr ymgyrch i ffurfio Ffederasiwn Awstralia. Wedi ei farwolaeth dywedodd Alfred Deakin (ei hun o dras Gymreig), Prif Weinidog Awstralia, mae Evans oedd "Bardd Cenedlaethol Awstralia". [1]

Teulu[golygu | golygu cod y dudalen]

Priododd Evans ym 1899, ei wraig oedd Blanch Hopkins (Eglinton cynt) gwraig weddw gyda dau o blant. Bu iddynt un mab. [3]

Marwolaeth[golygu | golygu cod y dudalen]

Bu farw yn Toowoomba o gymhlethdodau a gododd wedi llawdriniaeth am gerrig fustl yn 46 mlwydd oed. Codwyd cofgolofn i'w anrhydeddu yn Toowoomba a chynhelir darlith coffa flynyddol iddo yn y dref. [7] Cyhoeddwyd cyfrol goffa iddo ym 1913 gan H. A. Tardent, The life and poetry of George Essex Evans oedd yn seiliedig ar ei draethawd buddugol am y bardd yn Eisteddfod Brisbane yn gynharach yn y flwyddyn. Mae copi o'r llyfr ar gael i'w ddarllen, heb dal, ar wefan Trove Llyfrgell Genedlaethol Awstralia. [8]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. 1.0 1.1 1.2 O'Hagan, M. D., "Evans, George Essex (1863–1909)", Australian Dictionary of Biography (National Centre of Biography, Australian National University), http://adb.anu.edu.au/biography/evans-george-essex-6121, adalwyd 2020-02-07
  2. Williams, William Retlaw The parliamentary history of the principality of Wales, from the earliesr times to the present day, 1541-1895
  3. 3.0 3.1 "George Essex Evans - oi". oxfordindex.oup.com. doi:10.1093/oi/authority.20110803095801937. Cyrchwyd 2020-02-07.
  4. "Evans, George Essex (1863–1909), poet and journalist | Oxford Dictionary of National Biography". www.oxforddnb.com. doi:10.1093/ref:odnb/33038. Cyrchwyd 2020-02-07.
  5. George Essex Evans (1891). The Repentance of Magdalene Despar and Other Poems. Sampson Low, Marston , Searle & Rivington.
  6. "Australian Poetry Library - George Essex Evans". www.poetrylibrary.edu.au. Cyrchwyd 2020-02-07.
  7. Christopher Lee Monumental Authority and Regional Identity: The Municipal Canonisation of George Essex Evans. Proceedings: Association for the Study of Australian Literature, Sixteenth Annual Conference 3-8 July 1994 Canberra ADFA 1995 tud. 93-99
  8. "The life and poetry of George Essex Evans : essays written for the Brisbane 1913 Eisteddfod". nla.gov.au. Cyrchwyd 2020-02-07.