Eglwys Llangar

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Eglwys Llangar
Eglwys y Carw Gwyn Llangar Cynwyd 46.JPG
Math eglwys Edit this on Wikidata
Sefydlwyd
  • 1291 Edit this on Wikidata
Daearyddiaeth
Sir Sir Ddinbych Edit this on Wikidata
Gwlad Baner Cymru Cymru
Cyfesurynnau 52.9712°N 3.39592°W Edit this on Wikidata
Manylion
Statws treftadaeth adeilad rhestredig Gradd I Edit this on Wikidata
Cysegrwyd i Gŵyl (yr) Hollsaint Edit this on Wikidata

Saif Eglwys Llangar yn Llangar, rhwng Corwen a Chynwyd, ar lwybyr cyhoeddus sy'n arwain i lawr at yr Afon Ddyfrdwy.

Defnyddwyd yr eglwys o tua 1291 hyd i eglwys newydd cael ei chodi yn ei lle yng Nghynwyd yn 1874.[1] Ei henw gwreiddol oedd 'Llan Garw Gwyn' ac yna 'Llan Garw'. Ceir hen chwedl am sefydlu'r eglwys, sef "chwedl y carw gwyn".

Mae nifer o nodweddion y tu mewn yn goroesi o'r oesoedd canol, gan gynnwys murlun gyda'i lun dychrynllyd o "Angau", sy'n deillio o'r 18ed ganrif, sef ysgerbwd gyda phicell, awrwydr ac offer torri beddau. Ceir hefyd "oriel ganu" a'i stondin gerdd bedrochrog.

Heddiw, mae’r tu allan i’r eglwys wedi cael ei pheintio’n wyn, fel mwyafrif yr eglwysi lleol hyd at y cyfnod Fictoraidd.

Mae'r gwaith adfer wedi cadw addurniadau Sioraidd Llangar: y pulpud trillawr uchel; y corau bocs ar gyfer bonedd a’r meinciau garw ar gyfer meidrolion y llawr; yr oriel ganu (y galeri) a’i stondin gerdd bedair-ochrog. Darganfuwyd nifer o nodweddion cynharach yn ogystal, megis y to coed canoloesol a’i ‘ganopi anrhydedd’ ar ffurf crymdo uwchben yr allor. Ail-ddarganfuwyd ac adferwyd wyth haen o furluniau, yn amrywio o seintiau canoloesol a ‘Phechodau Marwol’ mewn fframiau o goed peintiedig i lun Angau o’r 18g, gyda’i bicell, awrwydr ac offer torrwr beddau. Dyma, felly bum canrif o hanes yn cael eu dadlennu heb amharu arawyrgylch grymus y man unig, hudolus hwn.

Mae'r egwlys yng ngofal Cadw ac cheir teithiau tywys o'i chwmpas.[1]

Oriel[golygu | golygu cod y dudalen]

Gweler hefyd[golygu | golygu cod y dudalen]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. 1.0 1.1  Cerdded: Llwybr Gogledd y Berwyn. Cyngor Sir Ddinbych (2007).
CymruDinbych.png Eginyn erthygl sydd uchod am Sir Ddinbych. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato