Deri Tomos

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Deri Tomos
Ganwyd 1952 Edit this on Wikidata
Caerdydd Edit this on Wikidata
Man preswyl Llanllechid Edit this on Wikidata
Dinasyddiaeth Baner Cymru Cymru
Alma mater
Galwedigaeth athro prifysgol Edit this on Wikidata
Cysylltir gyda Y Gwyddonydd, Y Coleg Cymraeg Cenedlaethol Edit this on Wikidata
Gwobr/au Medal Gwyddoniaeth a Thechnoleg yr Eisteddfod Genedlaethol Edit this on Wikidata

Gwyddonydd o Gymro yw Deri Tomos (ganwyd Awst 1952), a fu'n Athro Biocemeg ym Mhrifysgol Bangor cyn ymddeol yn 2016, pan ddaeth yn Athro Emeritws. Mae'n byw yn Llanllechid, Gwynedd. Enillodd Fedal Wyddoniaeth a Thechnoleg Eisteddfod Genedlaethol Ynys Môn 2017, am ei gyfraniad hyd-oes i wyddoniaeth drwy gyfrwng y Gymraeg.[1]

Bywyd cynnar a addysg[golygu | golygu cod y dudalen]

Magwyd Alun Deri Tomos yng Nghaerdydd, gan dderbyn ei addysg yn Ysgol Gymraeg Bryntaf ac yna Ysgol Uwchradd y Bechgyn Caerdydd, cyn astudio Biocemeg yng Ngholeg y Brenin Caergrawnt a doethuriaeth mewn Biocemeg Planhigion.[2].

Gyrfa[golygu | golygu cod y dudalen]

Wedi cwblhau ei ddoethuriaeth daeth yn gymrawd ymchwil ym Mhrifysgol Bangor ac fe'i penodwyd yn ddarlithydd yn 1985. O fewn deng mlynedd derbyniodd Gadair Bersonol yn y Brifysgol. Bu'n gyfrifol am ddatblygu rhannau helaeth o ddarpariaeth cyfrwng Cymraeg y cynlluniau gradd meysydd Biocemeg, Bioleg a Biomeddygaeth. Mae'n gadeirydd y Panel Gwyddorau Naturiol ac yn aelod gweithgar o Fwrdd Academaidd y Coleg Cymraeg Cenedlaethol. Bu hefyd yn aelod diflino o'r Gymdeithas Wyddonol yn yr 1980au.

Mae wedi ysgrifennu erthyglau byr yn Y Faner, Y Gwyddonydd a Taliesyn ac ers 2008 mae wedi ysgrifennu'r golofn wyddonol yn y cylchgrawn Barn.

Mae'n gyfathrebwr naturiol a drwy ei frwdfrydedd bu'n helpu poblogeiddio gwyddoniaeth drwy'r Gymraeg, gan ddod yn llais a wyneb cyfarwydd ar y cyfryngau. Mae ei gyfraniadau ar deledu yn cynnwys 'Gwyddonwyr wrth eu Gwaith (1981) Dibendraw a Darwin, y Cymro a’r Cynllwyn (2014) a lleisiodd fersiwn Cymraeg o Cosmos (How the Universe Works) (2015) ar gyfer S4C. Cyd-gyflwynodd y rhaglen Labordy Deri a Bryn ar Radio Cymru.

Anrhydeddau[golygu | golygu cod y dudalen]

Yn 1994 fe'i anrhydeddwyd yn aelod Derwydd o'r Orsedd am ei gyfraniad at boblogeiddio gwyddoniaeth. Derbyniodd y Fedal Wyddoniaeth a Thechnoleg yn Eisteddfod Genedlaethol Cymru Môn.[1]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

Dolenni allanol[golygu | golygu cod y dudalen]