Dardanelles

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Dardanelles
Dardanelles landsat.jpg
Math Culfor Edit this on Wikidata
Enwyd ar ôl Helle, Dardania Edit this on Wikidata
Daearyddiaeth
Rhan o'r canlynol Y Môr Du Edit this on Wikidata
Gwlad Twrci Edit this on Wikidata
Cyfesurynnau 40.2°N 26.4°E Edit this on Wikidata
Llednentydd Afon Karamenderes Edit this on Wikidata
Dardanelles

Culfor sy'n gorwedd rhwng rhan Ewropeaidd Twrci a'r rhan Asiaidd (Asia Leiaf) yw'r Dardanelles (hen enw Groeg Hellespont; Tyrceg Çannakale Boğazi). Mae'n ffurfio sianel morwrol rhwng Môr Aegea a Môr Marmara sydd o bwys strategol mawr ers canrifoedd. Ei hyd yw tua 60 km (37 milltir). Ar ei letaf mae 3½ milltir yn gwahanu'r ddwy lan, ond dim ond tua hanner milltir yn y man cyfyngaf.

Yr Hellespont (Hellespontos) oedd ei enw yn Hen Roeg, ar ôl y cymeriad chwedlonol Helle, ferch Athamas a Nephele. Roedd yn enwog yn yr Henfyd am ei gysylltiad â chwedl Hero a Leander ac am y bont o gychod a godwyd gan Xerxes er mwyn i'w fyddin ei groesi. Roedd y wlad ar y lan Asiaidd yn dwyn yr un enw.

Yn y Rhyfel Byd Cyntaf gwelwyd brwydro mawr rhwng y Cynghreiriaid a lluoedd Twrci yn y Dardanelles, yn arbennig ar orynys Gallipoli.