Daniel Morgan
| Daniel Morgan | |
|---|---|
 | |
| Ganwyd | 6 Gorffennaf 1736  Hunterdon County |
| Bu farw | 6 Gorffennaf 1802 Winchester |
| Dinasyddiaeth |  Unol Daleithiau |
| Galwedigaeth | gwleidydd, swyddog milwrol |
| Swydd | Cynrychiolydd yr Unol Daleithiau, Member of the United States House of Representatives from Virginia |
| Plaid Wleidyddol | Y Blaid Ffederal |
| Plant | Nancy Neville |
| Perthnasau | Presley Neville |
| Gwobr/au | Medal Aur y Gyngres |
Arloeswr, milwr, a gwleidydd Americanaidd o Virginia oedd Daniel Morgan (6 Gorffennaf 1736 – 6 Gorffennaf 1802). Roedd yn dactegwyr dawnus ar feysydd brwydr Rhyfel Annibyniaeth America (1775–1783). Yn ddiweddarach bu’n bennaeth ar filwyr yn ystod ataliad y Gwrthryfel Wisgi (1791–1794).
Cymro o dras, yn enedigol o New Jersey, ymgartrefodd Morgan yn Winchester, Virginia. Daeth yn swyddog ym milisia Virginia a recriwtiodd gwmni o filwyr ar ddechrau'r Rhyfel Chwyldroadol. Yn gynnar yn y rhyfel, cymerodd Morgan ran yn alldaith Benedict Arnold i Quebec ac yn ymgyrch Saratoga. Gwasanaethodd hefyd yn ymgyrch Philadelphia ond ymddiswyddodd o'r fyddin ym 1779.
Dychwelodd Morgan i'r fyddin ar ôl Brwydr Camden, a bu’n arweinydd ar Fyddin y Cyfandir a fu’n fuddugol ym Mrwydr Cowpens. Ar ôl y rhyfel, ymddeolodd o'r fyddin eto i ddatblygu ystâd fawr. Fe'i galwyd yn ôl i wasanaeth milwrol yn 1794 i gynorthwyo atal y Gwrthryfel Wisgi, a bu’n ben ar garfan o'r fyddin a arhosodd yng Ngorllewin Pennsylvania ar ôl y gwrthryfel. Roedd yn aelod o'r Blaid Ffederal, a bu'n ymgeisydd i Dŷ Cynrychiolwyr yr Unol Daleithiau ddwywaith, gan ennill sedd yn y Tŷ ym 1796. Ymddeolodd o'r Gyngres ym 1799 a bu farw ym 1802.
Darllen pellach
[golygu | golygu cod]- Calahan, North, Daniel Morgan: Ranger of the Revolution (AMS Press, 1961)
- Higginbotham, Don, Daniel Morgan: Revolutionary Rifleman (University of North Carolina Press, 1961)
- Zambone, Albert Louis, Daniel Morgan: A Revolutionary Life (Yardley, PA: Westholme Publishing, 2018)