Cylchred nitrogen

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Cylchred nitrogen

Y gylchred nitrogen yw'r gylched bioddaeargemegol pan gaiff y nwy nitrogen ei drawsnewid i wahanol ffurfiau sy'n ddefnyddiol mewn prosesau cemegol. Gall y trawsnewid hwn ddigwydd mewn prosesau ffisegol a biolegol.

  • Mewn organebau byw, defnyddwyd nitrogen i wneud proteinau.
  • Mae'r aer wedi'i wneud o lawer o nitrogen (mae 79% ohono'n nitrogen).
  • Ni all anifeiliaid a planhigion ddefnyddio nitrogen ar ei ffurf nwy.
  • Er mwyn i blanhigion ddefnyddio nitrogen, mae angen troi y nwy nitrogen yn nitradau.

Nitradau[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae'r nitradau yn cael eu ffurfio gan bacteria sefydlogi nitrogen. Mae'r bacteria yma yn newid y nwy nitrogen i fod yn nitradau.

Mae nitradau yn bodoli'n naturiol mewn pridd. Caiff y nitradau yma eu hamsugno, ac yno'u defnyddio i wneud proteinau. Os yw anifail yno'n bwydo ar y planhigion, mae'r proteinau'n rhoi bwyd i'r anifail. Bydd y proteinau yno'n basio ar hyd y gadwynau bwyd.

Sut mae'r gylchred nitrogen yn gweithio?[golygu | golygu cod y dudalen]

  • Bydd anifail neu planhigyn yn marw
  • Mae dadelfenyddion (bacteria neu ffwng) yn eu dadelfennu
  • Caiff y proteinau eu trawsnewid yn amonia
  • Ar ol hynny, bydd nitreiddiad yn digwydd (bydd yr amonia yn cael ei drawsnewid i nitradau)
  • Mae nitreiddiad yn cael ei gyflawni gan bacteria nitreiddio
  • Mae gwreiddiau'r planhigion yn amsugno'r nitradau
  • Mae asidau amino yn cael eu creu gan y nitradau
  • Defnyddwyd yr organebau yr asidau amino i greu proteinau newydd.