Adnan Khashoggi
| Adnan Khashoggi | |
|---|---|
.JPG) Adnan Khashoggi yn Ffrainc yn y 1980au. | |
| Ganwyd | 25 Gorffennaf 1935  Mecca |
| Bu farw | 6 Mehefin 2017 Lambeth |
| Dinasyddiaeth | Sawdi Arabia |
| Alma mater |
|
| Galwedigaeth | arms trader, person busnes, entrepreneur |
| Tad | Muhammad Khashoggi |
| Priod | Sandra Jarvis-Daly |
| Plant | Nabila Khashoggi, Ali Khashoggi |
| Perthnasau | Jamal Khashoggi |
Dyn busnes a masnachwr arfau o Sawdi Arabia oedd Adnan Khashoggi (25 Gorffennaf 1935 – 6 Mehefin 2017).[1]
Bywyd cynnar a theulu
[golygu | golygu cod]Ganed ef ym Mecca, yn fab hynaf i Muhammad Khashoggi, meddyg personol i'r Brenin Ibn Saud. Disgynna'r teulu Khashoggi o Dyrciaid o Kayseri a benderfynodd ymsefydlu yn Arabia ar ôl cyflawni pererindod yr Hajj. Aeth i Goleg Victoria yn Alecsandria, yr Aifft, cyn astudio peirianneg yng Ngholeg Taleithiol Chico (bellach yn rhan o Brifysgol Daleithiol Califfornia).[1]
Roedd Khashoggi yn briod deirgwaith: i Soraya (Sandra Daly, o Loegr) o 1961 i 1974, i Lamia (Laura Biancolini, o'r Eidal) o 1979 hyd at ddiwedd ei oes, ac i Shahpari Azam Zanganeh (o Iran) o 1991 i 2014. Cafodd pedwar mab ac un ferch gyda'i wraig gyntaf, un mab gyda'i ail wraig, ac un mab ac un ferch gyda'i drydedd wraig.[1]
O 1954 i 1956, roedd ei chwaer Samira yn briod â'r dyn busnes Mohamed Al-Fayed, a fu'n gweithio i Khashoggi am gyfnod. Roedd Khashoggi felly yn ewythr i'w mab, y cynhyrchydd ffilm Dodi Fayed. Yn y 1980au, pan oedd Mohamed Al-Fayed yn cystadlu â Tiny Rowland dros reolaeth y siop adrannol Harrods, gwerthodd Khashoggi wybodaeth (gan gynnwys ffugwybodaeth) am ei gyn-frawd-yng-nghyfraith i Rowland am fenthyciad o $7 miliwn. Ni fyddai'n aildalu'r benthyciad.[1]
Gyrfa fusnes
[golygu | golygu cod]Tra'n astudio yng Nghaliffornia, gwelodd Khashoggi gyfleoedd i gysylltu cwmnïau Americanaidd â chyfoeth newydd y diwydiant olew yn Sawdi Arabia. Aeth ati i sefydlu busnes mewnforio, a daeth â lorïau Americanaidd mawr o'r Kenworth Truck Company i Sawdi Arabia. Un o'i gwsmeriaid cyntaf oedd Saudi Binladin, uwchgwmni adeiladu'r teulu Bin Laden. Daeth dau o hanner-frodyr y Brenin Saud yn bartneriaid busnes iddo. Gweithiodd Khashoggi yn asiant ar gyfer Rolls Royce, Marconi, Westland, a BAC (British Aircraft Corporation, yn ddiweddarach British Aerospace/BAe).[1]
Dechreuodd Khashoggi fasnachu arfau ym 1962, gan gyflenwi lluoedd Teyrnas Iemen, a oedd yn ymladd rhyfel cartref yn erbyn Gweriniaeth Arabaidd Iemen a gafodd ei chefnogi gan yr Aifft. Yn sgil methiant y gwledydd Arabaidd yn erbyn Israel yn y Rhyfel Chwe Diwrnod (1967), bu llywodraeth Sawdi Arabia yn buddsoddi'n helaeth yn y diwydiant amddiffyn, gan fanteisio ar gynnydd yn y pris olew. Daeth Khashoggi i'r brig fel un o ladmeryddion y fasnach arfau a chyfarpar milwrol, ac yn asiant ar gyfer taflegrau Hawk y cwmni Raytheon, awyrennau cargo C-130 Lockheed, ac awyrennau ymladd F-5 Northrop.[1]
Cyfoeth a chymdeithas
[golygu | golygu cod]Roedd Khashoggi yn enwog am ei fywyd moethus. Roedd ganddo 12 o gartrefi, mil o siwtiau, tair iot, ac awyren Douglas DC-8.[1]
Erbyn canol y 1980au, roedd yn colli arian. Er gwaethaf, parhaodd i wario'n hael, ac yn y diwedd bu'n rhaid gwerthu ei awyren, ei gychod a'i gartrefi i ad-dalu ei gredydwyr.
Sgandalau a thrafferthion cyfreithiol
[golygu | golygu cod]Cafodd Khashoggi ei archwilio gan y rheoleiddwyr yn yr Unol Daleithiau, ac yn ôl ymchwiliad gan Senedd yr Unol Daleithiau ym 1975 cafodd ei dalu $106 miliwn gan Lockheed, $54 miliwn gan Northrop, a $23 miliwn gan Raytheon.
Roedd Khashoggi yn "ddyn canol" a gynorthwyodd gwerthiannau arfau gan yr Unol Daleithiau i Iran, rhan o sgandal Iran-Contra.[2]
Cyfeiriadau
[golygu | golygu cod]- 1 2 3 4 5 6 7 (Saesneg) Michael Gillard, "Adnan Khashoggi obituary, The Guardian (7 Mehefin 2017). Archifwyd o'r dudalen we wreiddiol drwy gyfrwng archive.today ar 14 Hydref 2018.
- ↑ (Saesneg) Marilyn Berger, "Entangled Saudi Who Lives Like King", The New York Times (8 Rhagfyr 1986). Archifwyd o'r dudalen we wreiddiol drwy gyfrwng archive.today ar 30 Hydref 2024.