John Herbert Lewis

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio

Gwleidydd Rhyddfrydol Cymreig oedd Syr John Herbert Lewis (27 Rhagfyr 1858 - 10 Tachwedd 1933).

Bywgraffiad[golygu]

Ganed ef yng Nghei Mostyn, Sir y Fflint yn un o bum mab Enoch Lewis ac Elizabeth Roberts. Addysgwyd ef ym Mhrifysgol McGill a Coleg Exeter, Rhydychen. Ef oedd cadeirydd cyntaf Cyngor Sir y Fflint. Bu'n Aelod Seneddol dros etholaeth Bwrdeisdrefi Fflint o 1892 hyd 1906, yna dros Sir y Fflint o 1906 hyd 1918. Ef oedd yr Aelod Seneddol cyntaf dros etholaeth newydd Prifysgol Cymru o 1918 hyd 1922. Yn 1894, cymerodd ran yn y "Gwrthryfel Cymreig" pan ymddiswyddodd o'r Chwip Ryddfrydol gyda David Alfred Thomas, David Lloyd George a Frank Edwards.

Roedd yn gefnogwr i'r mudiad Cymru Fydd, ac yn wrthynebydd i Ryfel y Boer yn etholiad 1900. Bu'n Arglwydd y Trysorlys, 1905-1908; Ysgrifennydd Seneddol i'r Bwrdd Llywodraeth Leol, 1909-1915 ac yn Ysgrifennydd Seneddol i'r Bwrdd Addysg, 1915-1922. Roedd yn un o brif gefnogwyr Llyfrgell Genedlaethol Cymru, a daeth yn is-arlwydd y llyfrgell yn 1909 ac yn Arlwydd yn 1926. Yn 1925, tra'n cerdded yn y bryniau uwchben Aberystwyth cyn cyfarfod o gyngor y LLyfrgell, syrthiodd i hen dwll chwarel, a dioddefodd anafiadau a'i gadawodd wedi ei barlysu am weddill ei fywyd.

Cyfeiriadau[golygu]