Eluned Morgan (Y Wladfa)

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio

Roedd Eluned Morgan (1870 - 29 Rhagfyr 1938) yn un o lenorion amlycaf Y Wladfa ym Mhatagonia.

Bywgraffiad[golygu]

Ganed hi ar fwrdd y llong Myfanwy ym Mae Biscay. Ei thad oedd Lewis Jones, ond bedyddiwyd hi â'r cyfenw "Morgan". Magwyd hi yn y Wladfa a'i haddysgu yn yr ysgol Gymraeg yno. Teithiodd i Gymru yn 1885 a threuliodd ddwy flynedd yn Ysgol Dr Williams, Dolgellau. Wedi dychwelyd i'r Wladfa, bu'n cadw ysgol breswyl i enethod yn Nhrelew am ddwy flynedd.

Daeth yn olygydd y papur newydd Y Drafod yn 1893, ac wedi ymweliad arall â Chymru yn 1896, bu'n cyhoeddi ysgrifau yn Cymru O. M. Edwards. Sefydlodd ysgol ganolraddol Gymraeg yn y Gaiman, ac yn ddiweddarach bu'n gweithio yn Llyfrgell Caerdydd ac yn darlithio ar y Wladfa. Dychwelodd i'r Wladfa am y tro olaf yn 1918, lle bu farw yn 1938.

Llyfrau[golygu]

  • Dringo'r Andes (1904, ail arg. 1907, 3ydd arg. 1917)
  • Gwymon y Môr (1909)
  • Ar Dir a Môr (1913)
  • Plant yr Haul (1915, 3ydd arg. 1926)
  • Gyfaill hoff...: detholiad o lythyrau Eluned Morgan gyda rhagymadrodd a nodiadau gan W. R. P. George (Llandysul: Gwasg Gomer, 1972).
  • Tyred Drosodd: Gohebiaeth Eluned Morgan a Nantlais gyda rhagymadrodd a nodiadau gan Dafydd Ifans (Pen-y-bont ar Ogwr: Gwasg Efengylaidd Cymru, 1977).

Llyfryddiaeth[golygu]

  • Dringo'r Andes & Gwymon y Môr (Honno). Argraffiad o'r ddau lyfr taith gyda rhagymadrodd.
  • R. Bryn Williams Eluned Morgan: Bywgraffiad a Detholiad (Clwb Llyfrau Cymraeg, 1948.
  • E. Wyn James, ‘Plentyn y Môr: Eluned Morgan a’i Llyfrau Taith’, Taliesin, 148 (Gwanwyn 2013), 66-81. ISSN 0049-2884.
  • E. Wyn James, ‘Eluned Morgan and the “Children of the Sun” ’, yn Los Galeses en la Patagonia VI, gol. Marcelo Gavirati & Fernando Coronato (Puerto Madryn, Chubut, Argentina: Asociación Punta Cuevas, Asociación Cultural Galesa de Puerto Madryn & Centro de Estudios Históricos y Sociales de Puerto Madryn, 2014), 249-65. ISBN 978-987-24577-5-4.
Planned section.svg Eginyn erthygl sydd uchod am lenor neu awdur Cymreig. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.