Tumbling (gymnasteg)

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Jordan Ramos, pencampwr Tumbling

Mae tumbling (hefyd, power tumbling) yn ddisgyblaeth gymnasteg yn gofyn am ymatebion deinamig, ymwybyddiaeth ofodol, cydsymud, cryfder a dewrder. Mae'n ymdebygu i acrobateg heb unrhyw gyfarpar. Er ei fod yn gamp gymnasteg gydnabyddiedig, nid yw'n gamp sydd wedi ennill ei blwy' yn fyd-eang ac mae'n parhau i fod yn gymharol anhysbus.[1] Ystyrir yn un o'r gampau gymnasteg artistig. Mae dynion a menywod yn cystadlu mewn tumblig ond nid yn erbyn ei gilydd.

Gellid awgrymu twmblo neu tymlan neu pendramwnaglo[2][3] fel term Cymraeg ar gyfer y gamp, ond does dim cofnod ysgrifenedig o hynny (nad unrhyw derm arall), ac mae'r termau yma yn awgrymu gweithred mwy blêr a phlentynaidd na champ gymnasteg coeth. Defnyddir tumblig mewl sawl iaith arall gan gynnwys Almaeneg, Ffrangeg, Sbaeneg, a Daneg. Gweinyddir y gamp yng Nghymru gan Gymnasteg Cymru.

Disgrifiad o'r Gamp[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae'r gymnastwr yn ennill cyflymder a byrdwn, gan berfformio cyfres o cylchiadau a pirouettes ar hyd trac 25-metr. Mae gymnastwyr proffesiynol lefel uwch yn perfformio ymarferion sy'n cynnwys dau ddwbl marwol, a gallant berfformio tri dwbl marwol, gyda pirouettes neu hebddynt.

Mae'r gyfres yn para rhwng pedair a phum eiliad, gan gael y gymnastwyr i berfformio rhai elfennau technegol ar uchder penodol (rhwng tri a phedwar metr).

Mae Tumbling yn gangen o gymnasteg neidio, a bwysleisiodd yn bennaf neidiau cylchdroi yn ôl, fel fflap clytiog, cefnau chwip, somersault gyda sgriwiau a dwbl a thriphlyg. Mae'r neidiau hyn yn cael eu rhoi at ei gilydd mewn cyfuniadau o 8 neidiad yn olynol.

Hanes[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae'r gweithgaredd yn dyddio'n ôl i China hynafol, yr Aifft a Gwlad Groeg. Perfformiwyd Tumbling gan fandiau teithiol o ddiddanwyr yn yr Oesoedd Canol Ewropeaidd ac yn ddiweddarach gan berfformwyr syrcas a llwyfan.[4]

Dim ond unwaith y bu tumbling yn rhan o'r Gemau Olympaidd a hynny yn yn 1932 (Los Angeles). Rolando Wolf o Gogledd America oedd yn fuddugol ac ef hefyd oedd enillyd y Bencampwriaeth Genedlaethol gyntaf a gynhaliwyd yn Rwsia ym 1922. Yn yr 1960au a’r 70au cafodd Tumbling ei phoblogrwydd mwyaf yn y Dwyrain Ewrop, ar ôl ennill cryfder yn raddol yng Ngorllewin Ewrop, yr Unol Daleithiau, Asia ac Awstralia.

Cydnabyddiaeth[golygu | golygu cod y dudalen]

Jordan Ramos, Prydain ym Mhencampwriaeth Tumbling y Byd, Rwsia, 2009

Wedi'i lywodraethu gan reolau a sefydlwyd gan y corff llywodraethol byd-eang, yr FIG (Fédération Internationale de Gymnastique), mae tumbling yn un o'r disgyblaethau gymnasteg. Mae elfennau o tumbling hefyd yn cael eu hymarfer ar ymarfer llawr gan gyfranogwyr gymnasteg artistig menywod a dynion. Mae elfennau sy'n cwympo, fel y talgrynnu a'r ffliciau, yn cael eu hintegreiddio'n gyffredin i arferion trawst cydbwysedd gymnastwyr.

Dim ond unwaith y bu Tumbling yn ddigwyddiad Olympaidd, yng Ngemau Olympaidd yr Haf 1932, ac roedd yn ddigwyddiad arddangos ym 1996 a 2000. Fodd bynnag, mae'n un o ddigwyddiadau Gemau'r Byd ac mae'n ddigwyddiad Pencampwriaethau'r Byd blynyddol a gynhelir ar y cyd â Phencampwriaethau Trampolîn y Byd.

Offer[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae'r gyfres tumbling yn rhedeg ar drac 25 metr o hyd rhwng 185 a 200cm o led, gan ddod i ben mewn derbynfa sy'n mesur 300 x 600 x 30cm. Yn y dderbynfa mae derbynfa wych gyda 200 x 300cm.

Cyn y trac tumbling mae parth rhedeg sydd ag uchafswm o un metr ar ddeg a rhaid i'r uchder fod yn hafal i uchder y trac cwympo. Mae'r trac yn cynnwys rhannau gwydr ffibr wedi'u gorchuddio â rholer sy'n caniatáu i'r gymnastwr redeg a neidio dros y trac hwn.

Cymru a Tumbling[golygu | golygu cod y dudalen]

Ceir gwersi a chystadlaethau tumbling o fewn Cymru o dan adain Gymnasteg Cymru.[5] Ceir cynghrair at wahanol lefelau yngynd â chystadlauaeth Welsh National Development Programme, fel arfer yn ystod 3 mis cyntaf y flwyddynynghyd â phencampwriaeth Gymreig ar ddiwedd y flwyddyn.[6]

Rhaglen Dechnegol[golygu | golygu cod y dudalen]

Rhagbrofol: Cyfres Mortal, Cyfres Pirouette
Rowndiau Terfynol: Dwy cyfres rhydd

Gweler hefyd[golygu | golygu cod y dudalen]

Dolenni[golygu | golygu cod y dudalen]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. "What Is Power Tumbling and How Is It Different From Gymnastics?". HowTheyPlay (yn Saesneg). Cyrchwyd 2019-09-29.
  2. http://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html
  3. https://geiriaduracademi.org/
  4. https://www.britannica.com/sports/tumbling-acrobatics
  5. https://www.welshgymnastics.org/tumbling/
  6. https://www.welshgymnastics.org/uploads/Tumbling%20FAQ%27S.pdf