Sielo

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Sielo

Mae'r sielo (neu'r soddgrwth) yn offeryn llinynnol ac yn aelod o'r teulu ffidl. Mae'r enw yn deillio o'r geir Eidalaidd violincello (“fiolóne bach”) ac y person sy'n chwarae'r sielo yn cael ei alw'n sielydd. Defnyddir y sielo fel offeryn unawd, yng ngherddoriaeth siambr ac yn yr adran llinynnau y cerddorfa. Mae e'n yr offeryn ail-mwyaf yn y gerddorfa symffoni modern.

Disgrifiad[golygu]

Mae'r sielo yn cael ei cyweirio mewn pumedau, gan ddechrau gyda C2 (dau wythawd tan C ganol) fel y llinyn isaf, dilyn gan G2, D1 ac A1. Mae e'n cael ei cyweirio yr un fath â'r fióla, ond un wythawd is.

Mae'r sielo yn gysylltiedig fwyaf agos gyda cherddoriaeth glasurol Ewropeaidd, a disgrifiwyd fel yr offeryn agosaf i'r llais dynol.

Adeiladwaith[golygu]

Mae'r sielo fel arfer yn cael ei wneud o bren, er bod deunyddiau eraill megis ffibr carbon neu alwminiwm yn cael eu defnyddio hefyd. Mae sbriws uchaf gyda sielo traddodiadol, gyda gwiniolen am y cefn, ochrau a gwddf. Prennau eraill, megis poplys neu helyg yn cael eu defnyddio weithiau. Mae sieloau rhatach yn aml yn cael eu gwneud o bren lamineiddio. Mae'r pen a cefn yn cerfiedig llaw yn draddodiadol ond mae sieloau rhatach yn cynhyrchu peiriant. Mae'r ochrau, neu asennau, yn cael eu gwneud drwy ei gynhesu y coed ac addasu ffurfiau o gwmpas.

Gwddf, blwch ebill a sgrôl[golygu]

Uwchben y brif gorff yw’r gwddf cerfiedig, sy’n arwain at blwch ebill a'r sgrôl. Maen nhw fel arfer yn cael eu cerfio o un darn o bren. Mae'r blwch ebill yn anheddu'r ebillion cyweirio a maen nhw'n cael ei weneud gan eboni.

Llinynnau[golygu]

Llinynnau sielo yn cael eu gwneud o goludd neu fetel. C G D A yw'r traw agored safon.

Bont a tyllau-f[golygu]

Bont a thyllau-f y sielo

Mae'r pont yn crogi'r llinynnau uwch y sielo a mae hi'n trosglwyddo'r dirgryniadau o'r pen y sielo i'r postyn sŵn. Mae'r tyllau-f yn caniatáu y aer i symud i mewn ac allan o'r offeryn fel rhan o'r broses sŵnio.

Bwa[golygu]

Yn draddodiadol, bwâu yn cael eu gwneud o bren-brasil. Mae hi'n 73 cm hir, 3 cm uchel ac 1.5 cm llydan. Mae'r gwallt yn cael eu gwneud o rhwan o'r ceffyl yn ddraddodiadol, ond yn y dyddiau hyn, gwallt synthetig hefyd. Mae ystor yn cael eu atodi i wneud y gwallt yn gludiog.

Defnydd cyfredol[golygu]

Ceddorfaol[golygu]

Mae sieloau yn ran y gerddorfa symffoni safonol. Fel arfer, mae’r gerddorfa yn cynnwys wyth i deuddeg o sielyddion. Mae’r adran sielo yn cael ei eisteddog i’r chwith y llwyfan o flaen yr adran ffidil. Rhan critigol o gerddoriaeth gerddorfaol yw’r sielo. Pob gwaith symffonig yn golygu’r adran sielo a llawer o rannau yn angen unawdau sielo. Sut bynnag, yr adran cello gan amlaf yn darparu y harmonïau.

Unwad[golygu]

Mae nifer o goncerti sielo - darnau cerddoriaeth lle mae’r sielo yn cael ei cyfeilio gan gerddorfa - yn hynod #25 gan Vivaldi, #12 gan Boccherini, #2 gan Hayden, #2 gan Saint-Saëns, #2 gan Dvořák a #1 gan Elgar. Yn y ugeinfed ganrif, roedd y rhestr sielo’n ehangu yn ddirfawr, oherwydd yn rhannol y dylanwad Mstislav Rostropovich, sy wedi comisiynu a symbylu llawer o waith newydd.

Mae nifer o waith sielo unwad hefyd, yn bwysicaf oll y Chwe Chyfres ar gyfer Sielo Digyfeiliant gan J. S. Bach.

Pedwarawdau ac ensembles eraill[golygu]

Mae’r sielo yn aelod o'r pedwarawd llinynnol traddodiadol yn ogystal â pumawdau llinynnol, chwechawdau neu drios ac ensembles cymysg eraill. Mae hefyd yn ddarnau ysgrifenedwyd ar gyfer dau, tri, pedwar neu fwy sieloau. Y math hwn o ensemble a elwir hefyd yn “côr soddgrwth” ac mae ei sain yn gyfarwydd o'r cyflwyniad i'r Agorawd Gwilym Têl gan Rossini.

Cyfryngau[golygu]