Robert E. Lee

Oddi ar Wicipedia
(Ailgyfeiriad oddi wrth Robert Edward Lee)
Neidio i: llywio, chwilio
Robert E. Lee
Robert Edward Lee.jpg
Ganwyd Robert Edward Lee Edit this on Wikidata
19 Ionawr 1807 Edit this on Wikidata
Stratford Hall Edit this on Wikidata
Bu farw 12 Hydref 1870 Edit this on Wikidata (63 oed)
Achos: Niwmonia Edit this on Wikidata
Lexington Edit this on Wikidata
Alma mater Academi Filwrol yr Unol Daleithiau Edit this on Wikidata
Gwaith Person milwrol edit this on wikidata
Aelod o Y Gymdeithas Frenhinol Edit this on Wikidata
Priod Mary Anna Custis Lee Edit this on Wikidata
Plant George Washington Custis Lee, William Henry Fitzhugh Lee, Robert E. Lee, Jr. Edit this on Wikidata
Teulu Henry Lee IV, Robert Henry Lee Edit this on Wikidata
Llofnod
Robert E Lee Signature.svg

Robert Edward Lee, a adwaenir fel Robert E. Lee, (19 Ionawr 1807 - 12 Hydref 1870), oedd y cadfridog amlycaf ar ochr y De Cydffederal yn Rhyfel Cartref America.

Ganed Lee yn Swydd Westmoreland, Virginia, yn fab i Henry Lee III "Light Horse Harry" (1756–1818), Llywodraethwr Virginia, a'i ail wraig, Anne Hill Carter (1773–1829). Aeth i ysgol filwrol West Point, lle roedd yn un o'r myfyrwyr disgeiriaf. Erbyn i'r Rhyfel Cartref ddechrau, ystyrid ef yn un o filwyr galluocaf yr Unol Daleithiau, ac yn gynnar yn 1861, cynigiodd yr Arlywydd Abraham Lincoln ei wneud yn bennaeth ar fyddin yr Undeb. Gwrthododd Lee, gan fod talaith Virginia ymhlith y taleithiau oedd wedi gadael yr Undeb, a'i fod yn teimlo fod rhaid iddo ddilyn ei dalaith.

Daeth yn brif gynghorydd i Jefferson Davis, Arlywydd y De, yna ym mis Mehefin 1862 daeth yn arweinydd lluoedd y De yn y dwyrain, byddin a ail-enwodd Lee yn "Fyddin Gogledd Virginia". Enillodd nifer o fuddugoliaethau pwysig dros fyddinoedd yr Undeb, yn arbennig Brwydrau'r Saith Diwrnod, Ail Frwydr Bull Run, Brwydr Fredericksburg a Brwydr Chancellorsville. Pan geisiodd ymosod ar y Gogledd, bu'n llai llwyddiannus; bu raid iddo ddychwelyd i'r de wedi Brwydr Antietam yn 1862, a gorchfygwyd ef ym Mrwydr Gettysburg yn 1863 gan George Meade.

Yng ngwanwyn 1864, dechreuodd pennaeth newydd byddinoedd yr Undeb, Ulysses S. Grant, gyfres o ymgyrchoedd yn erbyn byddin Lee. Er fod golledion Grant yn llawer mwy na rhai Lee yn y brwydrau a ddilynodd, gallai'r Undeb ddod a milwyr newydd i'r maes yn eu lle, tra'r oedd adnoddau'r de bron ar ben. Bu raid i Lee ildio i Grant yn Appomattox Courthouse ar 9 Ebrill 1865.