Pont Fawr Dolgellau

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Pont Fawr Dolgellau
PontFawr.jpg
Math pont Edit this on Wikidata
Daearyddiaeth
Lleoliad Dolgellau Edit this on Wikidata
Sir Gwynedd Edit this on Wikidata
Gwlad Baner Cymru Cymru
Cyfesurynnau 52.7445°N 3.885°W Edit this on Wikidata
Statws treftadaeth adeilad rhestredig Gradd II Edit this on Wikidata
Manylion
Y Bont Fawr

Saif Y Bont Fawr ar Afon Wnion, un o lednentydd Afon Mawddach, ar gwr Dolgellau ym Meirionnydd, de Gwynedd. Cafodd y bont wreiddiol ei hadeiladu yn 1638 ond mae wedi cael ei atgyweirio a'i newid sawl gwaith ers hynny. Mae'n dwyn y briffordd A470 dros afon Wnion.

Codwyd y bont wreiddiol yn 1638 yn bont faen gyda deg bwa, ffaith a gofnodir ar garreg yn ochr ddwyreiniol y bont.[1] Daethpwyd i'w galw "Y Bont Fawr" i wahaniaethu rhyngddi a phont lai yn is i lawr yr afon, sef 'Y Bont Fach'. Collwyd tri o'r bwau gwreiddiol ar yr ochr ogleddol pan adeiladwyd y rheilffordd yn 1868.[2] Yn 1903 gorlifiodd afon Wnion a difrodwyd y bont yn sylweddol.[1]

Yn 1981 bu newidiadau eto pan adeildawyd ffordd osgoi Dolgellau ar hyd llwybr yr hen reilffordd. Wrth ben dwyreiniol y bont, ochr y dref, ceir maes parcio mawr ar lan yr Afon Wnion ac adeilad Neuadd Sir Feirionnydd a ddefnyddir fel llys ynadon. Wrth ymyl y neuadd ceir parc bychan Cae Marian ar lan yr afon. Stryd y Bont yw enw'r stryd sy'n mynd o'r bont i Sgwar Eldon yng nghanol y dref.[3]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. 1.0 1.1 Llwybr Tref Dolgellau
  2. gwefan Heneb
  3. 'Rhodfa Tre Dolgellau' (pamffledyn), Cyngor Tref Dolgellau.
WalesGwynedd.png Eginyn erthygl sydd uchod am Wynedd. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato