Plygiant

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Plygiant gweladwy mewn gwydriad o ddŵr- mae gan ddŵr indecs plygiant o 1.33

An object (in this case a pencil) part immersed in water looks bent due to refraction: the light waves from X change direction and so seem to originate at Y. (More accurately, for any angle of view, Y should be vertically above X, and the pencil should appear shorter, not longer as shown.)

Plygiant yw'r newid gweladwy mewn ton oherwydd newid ei fuanedd. Gwelir hyn pan mae ton yn pasio trwy un cyfrwng gweladwy i'r llall. Plygiant golau yw'r esiampl mwyaf amlwg, ond gall unrhyw don blygu wrth newid cyfrwng. Disgrifir plygiant gan Deddf Snell:

Mae'r hafaliadau isod yn ufuddhau i'r ddeddf Snell

\frac{\sin\theta_1}{\sin\theta_2} = \frac{v_1}{v_2} = \frac{n_2}{n_1}

Neu

n_1\sin\theta_1 = n_2\sin\theta_2\

Lle mae

v_1 a v_2 yn gyflymderau trwy'r cyfrwng.
\theta_1 a \theta_2 yw'r ongl rhwng y normal a'r pelydryn trawol.
n_1 a n_2 yw'r mynegrif plygiant.
Yn y diagram hwn mae'r petrual lliw tywyll yn cynrychioli pensel yn stico mas o wydr yfed, neu fowlen. Y petrual lliw golau yw safle'r bensel fel mae'n ymddangos i'r llygad. Mae'r diwedd, neu'r 'pen' (X) yn edrych fel pe tae yn (Y), safle is / mwy bas nag (X).
Sylwer hefyd fod y tonnau sy'n cyrraedd y llygad o (X) wedi newid cyfeiriad ac yn ymddangos mai eu tarddiad yw (Y). Dylai bod (Y) yn union fertig uwchben (X) a'r bensel yn ymddangos yn fyrach ac nid hirach.

Eglurhad[golygu | golygu cod y dudalen]

Mewn opteg, mae plygiant yn ffenomena sy'n digwydd pan fo tonnau'n teithio drwy gyfrng gyda un mynegrif plygiant i gyfrwng arall (gyda mynegrif plygiant arall) ar ongl arosgo. Ar y ffin hwnnw rhwng y ddau gyfrwng mae cyflymder y tonnau'n newid, sydd fel arfer, hefyd yn creu newid yn y cyfeiriad. Mae ei donfedd yn cynyddu neu'n lleihau, ond ei amlder yn aros yn gyson. Er enghraifft, mae ton o olau yn plygu fel y mae'n treiddio i fewn i wydr ac fel mae'n dod allan ohono. Mae ton sy'n teithio ar hyd y normal (h.y. yn berpendiciwlar i'r ffin rhwng y ddau gyfrwng), fodd bynnag, yn newid cyflymder ond nid ei chyfeiriad. Dywedir fod 'plygiant' yn dal i ddigwydd yn yr achos yma. Roedd dealltwriaeth o'r ffenomena hwn a'r syniadaeth hyn yn allweddol i'r gwaith o ddyfeisio lensys a thelesgop.


Gweler hefyd[golygu | golygu cod y dudalen]