Ogof y Tegeirianau, Maeshafn

Oddi ar Wicipedia
Neidio i'r panel llywio Neidio i'r bar chwilio
Ogof y Tegeirianau, Maeshafn
Yr Ogof Fawr Ddirgel Big Covert Cave, Maeshafn, Sir Ddinbych Denbighshire Cymru Wales 03.jpg
Mathsafle archaeolegol Edit this on Wikidata
Daearyddiaeth
SirSir Ddinbych Edit this on Wikidata
GwladBaner Cymru Cymru

Ogof ger pentref Maeshafn yn Sir Ddinbych ydy Ogof y Tegeirianau (SJ 2000 6051), a ystyrir yn hynod bwysig oherwydd y darganfyddwyd olion dynol o Oes Newydd y Cerrig ynddi.[1] Mae ceg yr ogof oddeutu un fetr a'i hyd oddeutu 7m.[2] Ceir sawl ogof o fewn canllath i'w gilydd. Ceir dwy ogof yma, sef Ogof y Tegeirianau I (SJ198605; PRN 34750) ac Ogof y Tegeirianau II (SJ1999060497; PRN 103035). Mae yn OyT II olion o'r Oes Haearn neu Rufeinig.

Darganfuwyd yma yn 1981 esgyrn tri pherson: dyn (oedolyn) eitha mawr, mab neu ferch glasoed a thrydydd person nad oes lawer o dystiolaeth am ei oed na'i ryw. Deuthpwyd o hyd i'r olion hyn yn 1981 gan archaeolegydd amatur: Mel Davies. Ymhlith yr offer llaw a ddarganfuwyd mae bwyell a wnaed allan o asgwrn, wedi'i addurno'n gain.[3] Mae'r darganfyddiadau hyn yn cael eu cadw gan Amgueddfa Cymru (rhif: 83.55H). Cafwyd tystiolaeth i OyT II yn ogystal â'r Ogof Fawr Ddirgel (gweler isod) gael eu defnyddio i gadw olion dynol, efallai fel rhan o ddefod.

Yr Ogof Fawr Ddirgel[golygu | golygu cod y dudalen]

Tua chan metr i'r gogledd-orllewin, ac yn yr un coedwig, gorwedd yr 'Ogof Fawr Ddirgel' (Saesneg: Big Covert Cave) (SJ19796055 ; PRN 102318) sydd hefyd o bwys archaeolegol gan y canfuwyd yma olion o'r Oes Efydd neu Rufeinig.[4] Mae'rr ofog (fel nifer o rai eraill) wedi'u defnyddio dros sawl mileniwm. Cloddiwyd yma'n gyntaf gan Hesketh a Wyke yn 1948-9. Darganfuwyd yma nifer o dlysau: broetsh siap pysgodyn a modrwy - y ddau allan o efydd a phen saeth o'r Oes Efydd. Yn 1950 daeth Pritchard ar draws chwech ysgerbwd (Oldham 1991, 40). Amaturiaid i raddau, oedd y rhain, ac nid yw'r darganfyddiadau wedi'u harchwilio yn wyddonol, yn ôl CPAT.

Gweler hefyd[golygu | golygu cod y dudalen]

Llyfryddiaeth[golygu | golygu cod y dudalen]

  • Aldhouse-Green, S. et al. (1996) 'Holocene humans at Pontnewydd and Cae Gronw caves'. Antiquity 70: 444-447.
  • Brassil, K.S. & Guilbert, G.C. (1982) 'Caves in Clwyd'. Archaeology in Clwyd 4-5.
  • Davies, M. (1981) 'Identification of bones from Orchid Cave, Maeshafn, Clwyd'.
  • Guilbert, G. (1982) 'Orchid Cave'. Archaeology in Wales 22: 15.

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. Cave Burial; adalwyd 20 Medi 2014.
  2. Gwefan Ogofâu Gogledd Cymru;[dolen marw] adalwyd 20 Medi 2014.
  3. Gweler: 'Clwyd Archaeology: Caves in Clwyd' gan Ymddiriedolaeth Archaeolegol Clwyd Powys (cyhoeddwyd gan K. Brassil & G. Guilbert).
  4. Gwefan CPAT; The Scheduling Enhancement Programme R Hankinson and R J Silvester, Mawrth 2009, adroddiad i Cadw; Archifwyd 2016-03-05 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 3 Hydref 2014.