Marwolaethau babanod

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
 Rhybudd! Broom icon.png Mae angen cywiro iaith yr erthygl hon.
Beth am fynd ati i'w chywiro?

Dyma restr o erthyglau i'w cywiro: Tudalennau â phroblemau ieithyddol.

Cyfraddau marwolaethau babanod, o dan 1 oed, yn 2013

Marwolaethau babanod yw marwolaeth plant ifanc o dan 1 oed. Mesurir y doll marwolaeth hon gan y gyfradd marwolaethau babanod ( IMR, Wedi'i grynhoi o "Infant mortality rate" yn Saesneg ), sef nifer y marwolaethau plant o dan flwydd oed fesul 1000 o enedigaethau byw. Mae'r gyfradd marwolaethau o dan bump oed, y cyfeirir ati fel y gyfradd marwolaethau plant, hefyd yn ystadegyn pwysig, gan ystyried mai dim ond ar blant o dan flwydd oed y mae'r gyfradd marwolaethau babanod. [1]

Genedigaeth gynamserol yw'r cyfrannwr mwyaf i'r IMR. [2] Achosion arweiniol eraill o farwolaethau babanod yw asphyxia genedigaeth, niwmonia, camffurfiadau cynhenid, cymhlethdodau genedigaeth tymor fel llosgiad llinyn bogail y ffetws yn anarferol, neu lafur hir, [3] haint newydd-anedig, dolur rhydd, malaria, y frech goch a diffyg maeth. [4] Un o achosion mwyaf cyffredin marwolaethau babanod y gellir eu hatal yw ysmygu yn ystod beichiogrwydd. [5] Mae llawer o ffactorau'n cyfrannu at farwolaethau babanod, fel lefel addysg y fam, amodau amgylcheddol, a seilwaith gwleidyddol a meddygol. [6] Gall gwella glanweithdra, mynediad i ddŵr yfed glân, imiwneiddio yn erbyn clefydau heintus, a mesurau iechyd y cyhoedd eraill helpu i leihau cyfraddau marwolaethau babanod uchel.

Ym 1990 bu farw 9 miliwn o fabanod yn llai na blwyddyn ar ôl eu geni yn fyd-eang. Tan 2015 mae'r nifer hwn bron wedi haneru i 4.6 miliwn o farwolaethau babanod. [7] Dros yr un cyfnod, gostyngodd y gyfradd marwolaethau babanod o 65 o farwolaethau fesul 1,000 o enedigaethau byw i 29 o farwolaethau fesul 1,000. [8]

Ledled y byd, mae cyfradd marwolaethau babanod (IMR) yn amrywio'n sylweddol, ac yn ôl Gwyddorau Biotechnoleg ac Iechyd, addysg a disgwyliad oes yn y wlad yw prif ddangosydd IMR. [9] Cynhaliwyd yr astudiaeth hon ar draws 135 o wledydd dros gyfnod o 11 mlynedd, gyda chyfandir Affrica â'r gyfradd marwolaethau babanod uchaf o unrhyw ranbarth arall a astudiwyd gyda 68 o farwolaethau i bob 1,000 o enedigaethau byw.

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. "Under-Five Mortality". UNICEF. https://data.unicef.org/topic/child-survival/under-five-mortality/.
  2. "Infant Mortality: What Is CDC Doing?". Centers for Disease Control and Prevention. https://www.cdc.gov/reproductivehealth/maternalinfanthealth/infantmortality-cdcdoing.htm.
  3. "Labor and Delivery Complications -- the Basics". WebMD. http://www.webmd.com/baby/understanding-labor-delivery-complications-basics#3.
  4. "Infant Mortality & Newborn Health". Women and Children First. https://www.womenandchildrenfirst.org.uk/infant-mortality-newborn-health.
  5. "A population study of first and subsequent pregnancy smoking behaviors in Ohio". Journal of Perinatology 36 (11): 948–953. November 2016. doi:10.1038/jp.2016.119. PMID 27467563.
  6. "Environmental and socio-economic determinants of infant mortality in Poland: an ecological study". Environmental Health 14: 61. July 2015. doi:10.1186/s12940-015-0048-1. PMC 4508882. PMID 26195213. http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=4508882.
  7. Roser, Max (2013-05-10). "Child Mortality". Our World in Data. https://ourworldindata.org/child-mortality.
  8. "Mortality rate, infant (per 1,000 live births) | Data". https://data.worldbank.org/indicator/sp.dyn.imrt.in.
  9. Alijanzadeh, Mehran; Asefzadeh, Saeed; Zare, Seyed Ali Moosaniaye (2016-02-01). "Correlation Between Human Development Index and Infant Mortality Rate Worldwide". Biotechnology and Health Sciences 3 (1). doi:10.17795/bhs-35330. ISSN 2383-028X. http://biotech-health.com/?page=article&article_id=35330.