Mamograffeg

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Mammogram.jpg
Data cyffredinol
Math roentgenology, medical imaging, breast imaging Edit this on Wikidata
Gwneuthurwr mammograph Edit this on Wikidata
Tudalen Comin Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia

Pelydr X ar y fron yw mamogram. Defnyddir mamogramau sgrinio i chwilio am ganser y fron mewn menywod sydd ag arwyddion neu symptomau o'r clefyd. Defnyddir mamogramau diagnostig i chwilio am ganser y fron ar ôl i lwmp neu arwydd neu symptom arall o'r clefyd gael ei ddarganfod.[1]

Mae'r fron wedi'i gwneud o feinwe bloneg sy'n storio braster, meinwe gyswllt, miloedd o labedennau a thiwbiau bach iawn a elwir yn ddwythellau. Mae llabedennau yn chwarennau a dwythellau bychan sy'n cynhyrchu llaeth ac sy'n cyflenwi llaeth i'r deth.

Gall canser y fron ymledu i rannau eraill o'r corff fel yr afu, yr esgyrn neu'r nodau lymff (chwarennau bach sy'n hidlo bacteria o'r corff, mae'r rhai agosaf i'r fron yn mynd dan y fraich, yn ardal y gesail) Hyd yma ni ddeallir yn llwyr beth sy'n achosi canser y fron. Mae ffactorau fel oedran a hanes teuluol yn cynyddu'r tebygrwydd o ddatblygu canser y fron. Mae gan y genynnau a etifeddwyd gennych rôl i'w chwarae – er nad oes ‘genyn canser y fron’ yn bodoli (yn yr un ffordd ag y ceir genyn ar gyfer ffibrosis y bledren), gall mwtaniadau mewn rhai genynnau (BRCA1 a BRCA2) gynyddu eich tebygrwydd o'i ddatblygu.

Mae mamogram yn tynnu llun pelydr X o du mewn y bronnau. Fe'i defnyddir i nodi newidiadau ym meinwe'r fron yn gynnar, cyn i unrhyw lwmp fod yn amlwg. Mae'r dechneg yn fwy effeithiol mewn menywod dros 35, gan fod menywod iau yn dueddol o feddu ar fronnau mwy trwchus ble mae'n fwy anodd sbotio newidiadau. Gellir cynnig sgan uwchsain ar y fron i fenywod iau yn hytrach na hyn. Mae radiograffydd (arbenigydd pelydr X) yn gosod un fron ar blât pelydr X fflat. Yna gwthir ail blât pelydr X i lawr ar y fron oddi uchod (a all achosi poen neu anghysur dros dro), yna caiff ei gwasgu a'u fflatio rhwng y ddau blât. Cymerir pelydr X, ac yna caiff y broses ei hailwneud ar y fron arall.


Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. "Iechyd a GofalCymdeithasol". CBAC. 2011. Cyrchwyd 2017. Check date values in: |accessdate= (help)