Lubny

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Lubny
Lubny.jpg
Lubny coat of arms.png
Mathdinas bwysig i'r rhanbarth yn Wcráin, anheddiad dynol Edit this on Wikidata
Poblogaeth45,786 Edit this on Wikidata
Sefydlwyd
  • 988 Edit this on Wikidata
Cylchfa amserUTC+2, UTC+03:00 Edit this on Wikidata
Daearyddiaeth
SirPoltava Oblast Edit this on Wikidata
GwladBaner Wcráin Wcráin
Arwynebedd45.6 km² Edit this on Wikidata
Uwch y môr158 ±1 metr Edit this on Wikidata
Cyfesurynnau50.018564°N 32.98686°E Edit this on Wikidata
Cod post37500 Edit this on Wikidata

Dinas a phorthladd yn Oblast Poltava yn nwyrain canolbarth Wcráin yw Lubny a saif ar Afon Sula. Sefydlwyd Lubny yn niwedd y 10g fel tref gaerog yn Rus'. Dinistriwyd gan y Mongolwyr ym 1239, a ni chafodd ei hailadeiladu nes yr 16g. O ganol yr 17g hyd at 1781, Lubny oedd un o ganolfannau milwrol Hetmanaeth y Cosaciaid, cyn iddi ddod dan reolaeth Ymerodraeth Rwsia. Prif ddiwydiannau'r ddinas yw tecstilau, dillad, dodrefn, ac adeiladu. Yn 2005 roedd ganddi boblogaeth o ryw 50,200.[1]

Hanes yr Iddewon yn Lubny[golygu | golygu cod y dudalen]

Ymsefydlodd yr Iddewon yn Lubny am y tro cyntaf yn nechrau'r 17g, dan nawdd y teulu Vixhnievietski. Buont yn amddiffyn y dref yn ystod gwrthryfel Pavlyuk (1637–38), a lladdwyd 200 ohonynt yn ystod cyflafanau Khmelnytsky (1648–49).[2]

Dychwelodd yr Iddewon i Lubny yn niwedd y 18g, a thyfodd eu niferoedd o 361 ym 1847 i 3,006 (30% o holl boblogaeth y dref) erbyn 1897. Bu'r llenor Iddew-Almaeneg o fri Sholem Aleichem yn "rabi swyddogol", sef cofiadur y gymuned Iddewig, yn Lubny o 1880 i 1882. Cafodd rhai o gartrefi a siopau'r Iddewon eu hanrheithio yn ystod terfysgoedd ym 1881. Yn nechrau'r 20g, roedd cyfleusterau Iddewon Lubny yn cynnwys ysgol Talmwd Tora, ysgol gynradd Iddew-Almaeneg, llyfrgell, a banc, ac yn sgil Chwyldro Rwsia yn Hydref 1917 roedd holl aelodau'r cyngor cymunedol yn Seioniaid. Yn y 1920au roedd 100 o Iddewon Lubny yn gweithio yn y ffatri baco, eraill yn y melinau blawd, a 1,200 yn grefftwyr.[2]

Ym 1939 roedd 2,833 o Iddewon yn Lubny, 10.5% o'r holl boblogaeth. Meddiannwyd Lubny gan yr Almaen Natsïaidd ar 13 Medi 1941, ac ar 16 Hydref 1941 llofruddiwyd 4,500 o Iddewon ar gyrion y dref. Llofruddiwyd yr Iddewon oedd yn weddill yn Ebrill a Mai 1942. Ym 1959, dim ond rhyw 600 o Iddewon oedd yn byw yn Lubny (2% o'r holl boblogaeth), a rhyw 250 ym 1970. Allfudodd y mwyafrif o'r rheiny yn y 1990au.[2]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. (Saesneg) Lubny. Encyclopædia Britannica. Adalwyd ar 5 Mehefin 2021.
  2. 2.0 2.1 2.2 (Saesneg) "Lubny", Encyclopaedia Judaica. Adalwyd ar Encyclopedia.com ar 5 Mehefin 2021.