Llyfr Gwyn Hergest

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Data cyffredinol
Teitl '''''
Iaith Cymraeg Edit this on Wikidata
Dyddiad cyhoeddi 15G Edit this on Wikidata
Yn cynnwys Y Bibyl Ynghymraec Edit this on Wikidata
Dynodwyr

Llawysgrif Gymraeg ganoloesol oedd Llyfr Gwyn Hergest. Collwyd y llawysgrif mewn tân yn llyfrgell plasdy Mostyn ar ddechrau'r 19g. Credir i ran o'r cynnwys gael ei hysgrifennu gan y bardd Lewys Glyn Cothi yn ail hanner y 15g (cyn 1490).[1] Fe'i enwyd ar ôl teulu Hergest (Swydd Henffordd), noddwyr amlwg y cysylltir eu henw â Llyfr Coch Hergest, un o'n prif ffynnonellau am destunau'r Mabinogion.

Roedd Llyfr Gwyn Hergest yn llawysgrif bwysig. Gwyddom hynny am fod rhannau o'r cynnwys ar gael o hyd diolch i waith copïwyr cyn ei llosgi. Credai'r hynafiaethydd Robert Vaughan (tua 1592–1667) o'r Hengwrt (yn Llanelltud ger Dolgellau), mai Lewys Glyn Cothi, sy'n awdur sawl llawysgrif arall, oedd awdur y cyfan ond credir erbyn hyn mai dim ond yr adran o'i gerddi ei hun oedd yn llaw'r bardd adnabyddus hwnnw. Mae un awdl a thri chywydd o waith Lewys Glyn Cothi a fu yn y llawysgrif ar glawr heddiw.[1]

Ymhlith y testunau eraill yn y Llyfr Gwyn sydd ar glawr heddiw ceir copïau o'r testun a adwaenir fel Y Bibyl Ynghymraec ('Y Beibl yn Gymraeg') a'r 'Llyfr Arfau' (herodraeth ac achau cynnar).[1]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. 1.0 1.1 1.2 Dafydd Johnston (gol.), Gwaith Lewys Glyn Cothi (Caerdydd, 1995), tud. xxx.