Ewinrhew

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Ewinrhew
Frost bite.jpg
Data cyffredinol
Dynodwyr
Freebase /M/0213yl edit this on wikidata
Arall
Commons page Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia

Ewinrhew (Frostbite yn Saesneg) yw pan mae tymheredd oer yn achosi i'r croen a meinweoedd eraill i rewi. Y symptom cyntaf fel arfer yw diffyg teimlad. Gall hyn gael ei ddilyn gan drwsgleiddiwch a lliw gwyn neu las i'r croen. Gall fod chwyddo neu bothellu wedi iddo gael ei drin. Y dwylo, traed a'r wyneb sy'n cael eu heffeithio amlaf.[1] Gall cymhlethdodau gynnwys hypothermia neu Syndrom Parwydydd (Compartment Syndrome).

Pobl sy'n wynebu tymheredd oer am gyfnodau hir, fel pobl sy'n cymryd rhan mewn chwaraeon gaeaf, pobl yn y lluoedd arfog, neu'r digartref, sy'n wynebu'r risg fwyaf o ddioddef o ewinrhw.[2] Mae ffactorau risg eraill yn cynnwys yfed alcohol, ysmygu, problemau iechyd meddwl, meddyginiaethau penodol, ac anafiadau blaenorol o ganlyniad i oerfel.[3] Mae'r diagnosis yn seiliedig ar symptomau.[4] Gellir rhannu difrifoldeb yr achosion yn arwynebol (gradd gyntaf neu eilradd) neu ddwfn (trydedd neu bedwaredd gradd). Gall sgan asgwrn neu MRI gynorthwyo i sefydlu hyd a lled yr anaf.

Gellir atal ewinrhew drwy osgoi tymheredd oer, gwisgo yn briodol, cynnal hydradiad a maethiad, a pharhau i symud heb flino'n llwyr. 

Nid yw nifer yr achosion o ewinrhew yn hysbys.[5] Gallai cyfraddau fod mor uchel a 40% y flwyddyn ymhlith mynyddwyr. Y grwp oedran sy'n cael ei effeithio amlaf yw'r rhai sydd rhwng 30 a 50 oed. Ceir tystiolaeth o bobl yn dioddef o ewinrhew 5,000 o flynyddoedd yn ol, ond ysgrifennwyd y disgrifiad ffurfiol cyntaf ohono yn 1814 gan Dominique Jean Larrey, meddyg ym myddin Napoleon. Yn wir, mae ewinrhew wedi bod yn ffactor bwysig mewn nifer o wrthdrawiadau milwrol.


Cyfeirnodau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. Ferri, Fred F. (2017). Ferri's Clinical Advisor 2018 E-Book: 5 Books in 1 (in Saesneg). Elsevier Health Sciences. p. 502. ISBN 9780323529570. 
  2. Handford, Charles; Buxton, Pauline; Russell, Katie; Imray, Caitlin EA; McIntosh, Scott E; Freer, Luanne; Cochran, Amalia; Imray, Christopher HE (2014-04-22). "Frostbite: a practical approach to hospital management". Extreme Physiology & Medicine 3: 7. doi:10.1186/2046-7648-3-7. ISSN 2046-7648. PMC 3994495. PMID 24764516. http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=3994495.
  3. Handford, C; Thomas, O; Imray, CHE (May 2017). "Frostbite.". Emergency medicine clinics of North America 35 (2): 281-299. doi:10.1016/j.emc.2016.12.006. PMID 28411928.
  4. Singleton, Joanne K.; DiGregorio, Robert V.; Green-Hernandez, Carol (2014). Primary Care, Second Edition: An Interprofessional Perspective (in Saesneg). Springer Publishing Company. p. 172. ISBN 9780826171474. 
  5. Auerbach, Paul S. (2011). Wilderness Medicine E-Book: Expert Consult Premium Edition - Enhanced Online Features (in Saesneg). Elsevier Health Sciences. p. 181. ISBN 1455733563. 

Rhybudd Cyngor Meddygol[golygu | golygu cod y dudalen]


Cyngor meddygol

Sgrifennir tudalennau Wicipedia ar bwnc iechyd er mwyn rhoi gwybodaeth sylfaenol, ond allen nhw ddim rhoi'r manylion sydd gan arbenigwyr i chi. Mae llawer o bobl yn cyfrannu gwybodaeth i Wicipedia. Er bod y mwyafrif ohonynt yn ceisio osgoi gwallau, nid ydynt i gyd yn arbenigwyr ac felly mae'n bosib bod peth o'r wybodaeth a gynhwysir ar y ddalen hon yn anghyflawn neu'n anghywir.

Am wybodaeth lawn neu driniaeth ar gyfer afiechyd, cysylltwch â'ch meddyg neu ag arbenigwr cymwys arall!