Eglwys Sant Gofan

Eglwys Sant Gofan
Math	capel, safle archaeolegol
Sefydlwyd	13 g ;
Daearyddiaeth
Ardal warchodol	Parc Cenedlaethol Arfordir Penfro
Rhan o'r canlynol	Eglwys a ffynnon Sant Gofan
Lleoliad	Y Stagbwll a Chastellmartin
Sir	Y Stagbwll a Chastellmartin
Gwlad	Cymru
Uwch y môr	23.3 metr
Cyfesurynnau	51.5987°N 4.93673°W
Hyd	5.3 metr
Statws treftadaeth	adeilad rhestredig Gradd I
Cysegrwyd i	Gofan
Manylion
Deunydd	calchfaen, llechfaen
	Ffeiliau perthnasol ar Comin
	[golygwch ar Wicidata]

Efallai mai'r peth mwyaf trawiadol am Eglwys Sant Gofan yw ei lleoliad: saif yng nghesail creigiau calchfaen geirwon ar fin y dŵr ar arfordir Sir Benfro, tua dwy filltir i'r de o Bosherston. Cell feudwy ydyw ac mae'n mesur 20 wrth 12 tr (6.1 m × 3.7 m); un ystafell yn unig ydy'r gell. Fel y creigiau o'i chwmpas fe'i codwyd o galchfaen tua'r 6g, er bod yr hyn a welir heddiw dipyn yn ddiweddarach - y 13g.^[1]

Mae'r enw'n awgrymu mai ar gyfer y mynach Gofan y'i codwyd a cheir ogof gerllaw, lle cysgododd tra'n codi'r lloches. Yn ôl traddodiad llafar lleol cafodd Gofan ei gladdu o dan yr allor ar ochr ddwyreiniol yr adeilad.^[2] Ar yr ochr ogleddol mae'r fynedfa, a cheir meinciau isel o garreg ar hyd y waliau gogleddol a deheuol a cheir agen wag yn y graig lle gynt y safodd y gloch.^[3] Mae'r to o lechan ac yn gymharol fodern.^[3]

Mewn chwedl arall dywedir i Gofan ddianc am ei fywyd oddi wrth fôr-ladron ysbeilgar ac i'r graig agor o'i flaen, er mwyn iddo guddio'n ddiogel. Gwnaeth hynny, ac fel diolch am y wyrth gysegrodd ei fywyd i'w Dduw.

Oriel

Llun gan Eirian Dafydd; Hydref 2024
Yr olygfa o'r eglwys; llun gan Eirian Dafydd; Hydref 2024

Gweler hefyd

Gofannon fab Dôn
Govan, Rhan o Glasgow, yr Alban

Cyfeiriadau

↑ The Beauties of England and Wales, or, Delineations, topographical, historical, and descriptive, of each county, Cyfrol 18 . 1815. t. 805.
↑ "St Govan's Chapel".
↑ ^3.0 ^3.1 "St Govan's Chapel". Coflein. Royal Commission on the Ancient and Historical Monuments of Wales. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2014-05-25. Cyrchwyd 2014-05-24. Italic or bold markup not allowed in: |publisher= (help)

[1] The Beauties of England and Wales, or, Delineations, topographical, historical, and descriptive, of each county, Cyfrol 18 . 1815. t. 805.

[2] "St Govan's Chapel".

[coflein-3] 3.0 ^3.1 "St Govan's Chapel". Coflein. Royal Commission on the Ancient and Historical Monuments of Wales. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2014-05-25. Cyrchwyd 2014-05-24. Italic or bold markup not allowed in: |publisher= (help)

[1]

[2]

[3]