Dolly Llywelyn

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Dolly Llywelyn
Man preswyl Cilgeti Edit this on Wikidata
Dinasyddiaeth Baner Cymru Cymru
Galwedigaeth gwrach Edit this on Wikidata

Gwrach neu 'wraig hysbys' chwedlonol oedd Dolly Llywelyn a oedd yn byw yng Nghilgeti, yn ne Sir Benfro, rhwng Dinbych-y-Pysgod ac Arberth. Galwyd hi wethiau'n 'Frenhines y Gwrachod'.

Ofnai pobl ardal Cilgeti Dolly hi. Yn ôl y chwedl, roedd hi’n arfer byw mewn bwthyn ar Lôn Rhosmari.

Un nos Sadwrn roedd hi ar ei ffordd adre o Farchnad Penfro â basged trwm o nwyddau. Roedd Mr a Mrs Lloyd yn mynd heibio mewn ceffyl a chart, a gofynnodd hi iddyn nhw i’w chludo hi yn ôl adre hefyd.

Gwrthodon nhw, trwy ddweud bod y cart eisioes yn rhy drwm. Gofynnodd hi eto ddwywaith, ond na oedd yr ateb bob tro. ‘I’r diafol a chi!’ oedd ei hymateb hi.

Yn ddiweddarach ar eu siwrne, cwympodd olwyn oddi ar y cart, a thaflwyd Mr a Mrs Lloyd oddi arno.

Roedd Mr Lloyd yn argyhoeddedig taw melltith a roddwyd arnyn nhw gan Dolly Llywelyn oedd hyn, ac aeth yn ôl ati gan weiddi, ‘Yr hen wrach! Os nad wyt ti’n dirwyn y felltith yma i ben, na’i dy ladd di!’

Gofynnodd Dolly iddo ei chludo adre unwaith yn rhagor, ac mi gytunodd. Dywedodd Dolly, ‘Boed i fendith Duw fod arnat ti’, ac aeth y tri ymlaen ar eu siwrne heb drafferth pellach.

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]