Decamerone

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Argraffiad cynnar o'r Decamerone (Fenis, 1492). Mae'r torlun pren yn dangos y saith merch a'r tri dyn yn un o'u sesiynau o adrodd straeon.

Casgliad o straeon a ysgrifennwyd tua'r flwyddyn 1350 yn Eidaleg gan Giovanni Boccaccio (1313–1375) yw'r Decamerone neu Decameron.

Mae'r straeon yn ymddangos o fewn ffrâm naratif. Mae cwmni o ddeg o bobl ifanc – saith merch a thri dyn – wedi ffoi o'r Pla Du yn Fflorens ac wedi lloches mewn fila tu allan i'r ddinas. Er mwyn difyrru eu hunain gyda'r hwyr, mae pob un ohonynt yn cytuno i ddweud un stori bob dydd am ddeg diwrnod. Gan fod pob un o'r deg yn adrodd deg stori, mae yna cant o straeon yn y casgliad. Mae'r teitl yn cyfuno dau eiriau Groeg, δέκα, déka ("deg") ac ἡμέρα, hēméra ("diwrnod").

Bob noson mae un o'r cwmni'n dod yn "frenin" neu yn "frenhines" am y tro, ac yn penderfynu pa thema y dylai'r straeon ei ddilyn:

  • Diwrnod 1 – Dim thema.
  • Diwrnod 2 – Straeon am anturiaethau anffodus sy'n dod i ben yn sydyn.
  • Diwrnod 3 – Straeon am rywun sydd naill ai'n caffael rhywbeth yn boenus neu'n ei golli ac yna'n ei adennill.
  • Diwrnod 4 – Straeon cariad sydd â chanlyniad drasig.
  • Diwrnod 5 – Straeon cariad sydd â chanlyniad hapus.
  • Diwrnod 6 – Straeon lle mae cymeriad yn osgoi canlyniad anffodus trwy wneud sylw clyfar.
  • Diwrnod 7 – Straeon am fenywod yn chwarae triciau ar ddynion.
  • Diwrnod 8 – Straeon am fenywod yn chwarae triciau ar ddynion a dynion yn chwarae triciau ar fenywod.
  • Diwrnod 9 – Dim thema.
  • Diwrnod 10 – Straeon am weithredoedd haelionus.

Benthycodd Boccaccio leiniau y rhan fwyaf o'i straeon o ffynonellau Eidaleg, Ffrangeg a Lladin cynharach, er bod rhai ohonynt yn tarddu mewn tiroedd eraill ac roeddent eisoes yn ganrifoedd oed.

Llyfryddiaeth[golygu | golygu cod y dudalen]

  • T. Gwynfor Griffith, Detholion o'r Decameron ... Cyfieithiad, rhagymadrodd a nodiadau (Caerdydd: Gwasg Prifysgol Cymru, 1951)

Dolennau allanol[golygu | golygu cod y dudalen]