Chemtou

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Chemtou
Plan site Chemtou, Tunisia.svg
Math safle archaeologeol Edit this on Wikidata
Daearyddiaeth
Sir Jendouba Edit this on Wikidata
Gwlad Baner Tiwnisia Tiwnisia
Cyfesurynnau 36.4919°N 8.57619°E Edit this on Wikidata
Manylion
Statws treftadaeth Tentative World Heritage Site Edit this on Wikidata

Mae Chemtou neu Chimtou yn safle archaeolegol yn nhalaith Jendouba yng ngogledd-orllewin Tiwnisia, a fu gynt yn rhan o dalaith Rufeinig Affrica. Mae olion y Simitthu hynafol (Simitthus yn y cyfnod Rhufeinig) yn gorwedd 20 km i'r gorllewin o ddinas Jendouba, yn agos i'r ffin ag Algeria, ar groesffordd dwy ffordd hynafol pwysig : un ohonynt yn cysylltu Carthage a Hippo Regius (Annaba yn Algeria heddiw), a'r llall yn cysylltu Tabraca (Tabarka heddiw) a Sicca Veneria (El Kef heddiw).

Tiwnisia hynafol
Y fforwm yn Chemtou: credir fod yr adeilad yn y canol, a gloddiwyd yn ddiweddar, yn deml Numidaidd

Sefydlwyd y ddinas ar ôl i ddyfryn Medjerda gael ei feddiannu gan y Numidiaid. Mae'n debyg ei bod yn bodoli eisoes yn y 5 CC. Tyfodd yn raddol oherwydd ei lleoliad strategol ar groesffordd llwybrau masnach. Yn nes ymlaen, cododd Micipsa (149-118 CC) deml er cof am ei fab Massinissa, brenin Numidia; defnyddiodd gerrig o'r chwarel leol at y gwaith. Adnabyddid y marmor arbennig o chwarel Chemtou fel "marmor Numidiaidd" (Lladin: marmor numisticus) gan y Rhufeiniaid. Mae o ystod o liwiau delicat sy'n amrywio o felyn i liw rhosyn. Cafodd ei ddefnyddio i godi sawl adeilad pwysig yn Chemtou a'r cylch (temlau a filas yn arbennig), ond roedd yn cael ei allforio i leoedd eraill yn ogystal, hyd at gyfnod yr Ymerodraeth Fysantaidd. Ar ôl i Rufain oresgyn Carthage rhoddwyd yr enw swyddogol Colonia Iulia Augusta Numidica Simitthu ar y ddinas.

Mae'r cloddio gan archaeolegwyr o Diwnisia a'r Almaen wedi darganfod olion sylweddol o'r cyfnodau Numidaidd a Rhufeinig, ynghyd â llwybr ffordd arbennig yn rhedeg o Chemtou i Tabarka ar yr arfordir oedd yn caniatau allforio'r marmor. Mae'r adfeilion a welir ar y safle heddiw yn nodweddiadol o ddinasoedd Rhufeinig y cyfnod ac yn cynnwys temlau, baddondai, pont dŵr, amffitheatr, fforwm, tai preifat a thai ar gyfer y gweithwyr yn y chwarel gerllaw lle amcangyfrir fod hyd at fil o ddynion yn gweithio.

Mae amgueddfa arbennig o dda ar y safle, diolch i arian gan yr Almaen, ond prin iawn yw'r ymwelwyr hyd yma gan fod Chemtou mor ddiarffordd.

Llyfryddiaeth[golygu | golygu cod y dudalen]

  • Hédi Slim ac eraill (gol.), L'Antiquité, cyfrol I o Histoire generale de la Tunisie (Sud Éditions, Tiwnis, 2003)


Drapeau de la Tunisie Safleoedd archaeolegol Tiwnisia Antiquités

Bulla Regia · Carthago · Chemtou · Cilium · Dougga · Amffitheatr El Jem · Gigthis · Haïdra · Kerkouane ·
Mactaris · Musti · Oudna · Pheradi Majus · Sbeïtla · Thapsus · Thuburbo Majus · Utica