Cerrynt trydanol

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Gwifren copor nodweddiadol o ddyfais trydanol

Cerrynt trydanol yw llif y wefr drydanol. Gall y wefr drydanol fod yn naill ai electronau neu ïonau. Mesurir cerrynt trydanol mewn amperau gan ddefnyddio amedr.

Mae cerrynt yn llifo'n hawdd trwy rai deunyddiau ond mae'n anodd iddo lifo drwy ddefnyddiau eraill. Dargludyddion yw'r enw ar ddeunyddiau y mae cerrynt yn llifo'n hawdd drwyddynt; y metalau arian, copr ac alwminiwm er enghraifft. Yr enw ar y deunyddiau sydd yn ei gwneud hi'n anodd i gerrynt lifo yw ynysyddion. Mae plastigion fel PVC, polythen a persbecs, a gwydr a rwber yn ynysyddion da.

Mae cerrynt yn llifo drwy wifren neu ddeunydd oherwydd yr electronau rhydd, mewnol; os oes llawer ohonynt (e.e. copr) bydd y dargludydd yn un da. Os na fydd llawer ohonynt (e.e. PVC) bydd yn ynysydd da. Mae yna lawer o ddeunyddiau sy'n ddargludyddion trydanol da sydd hefyd yn ddargludyddion gwres da. Gall trydan lifo drwy nwyon ac hefyd hylifau anfetalaidd, mae hyn oherwydd yr ïonau positif a negatif sydd ganddynt.

Hafaliad cerrynt yw:

I = \frac{\Delta Q}{\Delta t}

lle:
I yw'r cerrynt a lifith
\Delta Q yw'r newid mewn cerrynt trydanol
\Delta t yw'r newid mewn amser

Cerrynt union ac eiledol[golygu]

Mae prosesau cemegol y tu mewn i gell drydanol neu fatri yn creu grym electromotif ac felly fe wnëir gwahaniaeth potensial rhwng y terfynellau. Pan gysylltir y terfynellau gan ddolen ddargludo (cylched) mae'r wefr yn symud ac fe wnëir gwaith arni. Ffynhonnell y wefr symudol (yr electronnau) yw terfynell negatif y batri a fydd yn derbyn cyflenwad o electronau o ganlyniad i brosesau cemegol, a bydd yn ei gwrthyrru i mewn i'r gylched. 'Sinc' electronau yw terfynell positif y batri: mae electronau yn llifo i mewn iddo ac yn cyfuno â'r ïonau positif y tu mewn i'r batri. Nid yw gwahaniaeth potensial y terfynellau yn newid ac mae cyfeiriad y llif o amgylch y gylched yn gyson. Dyma gerrynt union syml. Mewn generadur syml mae coil yn cylchdroi mewn maes magnetig. Mae un ochr y coil yn cylchdroi yn mynd trwy'r maes magnetig i un cyfeiriad a'r ochr arall i'r llall. Mae'r llif gwefrau a anwythir yn newid cyfeiriad hefyd. Dyma gerrynt eiledol.

Physics template.svg Eginyn erthygl sydd uchod am ffiseg. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.