Celsius

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Thermomedr yn cyfrifo yn y raddfa Celsius

Celsius yw graddfa uned fesur ar gyfer tymheredd[1][2]. Fel uned o'r International Systems of Units (SI) mae'n cael ei ddefnyddio ymhob gwlad ar draws y byd heblaw am Unol Daleithiau America a Liberia. Fe'i enwir ar ôl yr astromegydd o Sweden, Anders Celsius (1701–1744), a datblygodd graddfa tebyg ar gyfer mesur tymheredd. Yr enw swyddogol ar yr uned fesur oedd y Centigrade ond newidiwyd hyn yn 1948 mewn teyrnged i'w sefydlydd, Anders Celsius. Daw'r enw centigrade o'r Lladin centum a olygir 100 a gradus a olygir camau.

Gall y gradd Celsius (°C) gyfeirio at dymheredd benodol ar y raddfa Celsius yn ogystal â uned i fesur tymheredd interval mathemategol, y gwahaniaeth rhwng dau dymeredd ac ansicrwydd.

Cyn 1954, roedd graddfa Celsius wedi'i seilio ar 0 °C ar gyfer pwynt rhewi dŵr a 100 °C ar gyfer y pwynt berwi dŵr ar 1 pwysedd wrth wraidd. Roedd hyn yn dilyn newid a gyflwynwyd yn 1743 gan Jean-Pierre Christin i wrthdroi graddfa thermometr Celsius (o ddŵr yn berwi ar radd 0 a rhew yn toddi ar 100 gradd). Mae'r raddfa hon yn cael ei addysgu'n eang mewn ysgolion heddiw.

Delwedd o thermomedr wreiddiol Anders Celsius. Noder fod y gyfradd tu chwith, lle ceir 100 fel y pwynt rhewi dŵr a'r 0 fel y pwynt berwi.

Trwy gytundeb rhyngwladol, ers 1954 "gradd Celsius" mae'r uned graddfa Celsius yn cael eu diffinio gan sero absoliwt a phwynt triphlyg 'Vienna Standard Mean Ocean Water' (VSMOW), dŵr puro arbennig. Mae'r diffiniad hwn hefyd yn ymwneud yn fanwl gywir â graddfa Celsius i raddfa Kelvin, sy'n diffinio'r uned sylfaen SI o dymheredd thermodynamig gyda'r symbol K. Diffinir sero, y tymheredd isaf posibl, wedi'i ddiffinio fel 0K a -273.15 °C yn union. Diffinnir tymheredd y pwynt driphlyg fel yn union 273.16 K (0.01 °C; 32.02 °F).[3] Mae hyn yn golygu bod gwahaniaeth tymheredd o un gradd Celsius ac un kelvin yn union yr un fath.[4]

Dolenni[golygu | golygu cod y dudalen]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. "Celsius temperature scale". Encyclopædia Britannica. Cyrchwyd 19 February 2012. Celsius temperature scale, also called centigrade temperature scale, scale based on 0 ° for the freezing point of water and 100 ° for the boiling point of water at 1 atm pressure.
  2. Helmenstine, Anne Marie (December 15, 2014). "What Is the Difference Between Celsius and Centigrade?". Chemistry.about.com. About.com. Cyrchwyd March 16, 2015.
  3. "SI brochure, section 2.1.1.5". International Bureau of Weights and Measures. Archifwyd o y gwreiddiol ar 26 September 2007. Cyrchwyd 9 May 2008.
  4. "Essentials of the SI: Base & derived units". Cyrchwyd 9 May 2008.