Cato yr Ieuengaf

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Cato yr Ieuengaf
Cato Utica Louvre LP2090.jpg
Ganwyd 0095 CC Edit this on Wikidata
Rhufain Edit this on Wikidata
Bu farw 12 Ebrill 0046 CC Edit this on Wikidata (Gweithredydd < annisgwyl oed)
Achos: gwaediad Edit this on Wikidata
Utica Edit this on Wikidata
Dinasyddiaeth Rhufain hynafol Edit this on Wikidata
Galwedigaeth Gwleidydd, Ysgrifennwr, person milwrol Edit this on Wikidata
Swydd Tribune of the Plebs, quaestor Edit this on Wikidata
Tad Marcus Porcius Cato Salonianus der Jüngere Edit this on Wikidata
Mam Livia Drusa Edit this on Wikidata
Priod Marcia, Atilia Edit this on Wikidata
Plant Porcia Catonis, Marcus Porcius Cato Edit this on Wikidata
Perthnasau Cato yr Hynaf Edit this on Wikidata

Gwleidydd Rhufeinig oedd Marcus Porcius Cato Uticensis, a elwir yn Cato yr Ieuengaf (Lladin: Cato Minor), (95 CC - 46 CC. Roedd yn un o wrthwynebwyr amlycaf Iŵl Cesar.

Roedd Cato yn or-ŵyr i Cato yr Hynaf. Ganed ef yn Rhufain, a chollodd ei rieni yn ieuanc. Magwyd ef gan ei ewythr, Marcus Livius Drusus. Yn 72 CC, ymladdodd fel gwirfoddolwr yn y rhyfel yn erbyn Spartacus. Daeth yn Dribwn milwrol ym Macedonia yn 67 CC, am ymddengys iddo arwain lleng am gyfnod. Etholwyd ef i swydd Quaestor yn 65 CC. Dadleuodd yn y Senedd o blaid y gosb eithaf i ddilynwyr Catilina yn 63 CC.

Daeth yn ddylanwadol iawn yn y Senedd, ac yn arweinydd plaid yr Optimaten. Daeth i wrthdrawiad a Gnaeus Pompeius Magnus, ac yn fuan wedyn a Iŵl Cesar. Gwrthwynebodd gais Cesar yn 60 CC i gael ceisio am etholiad fel Conswl heb groesi'r ffîn i mewn i ddinas Rhufain (y pomerium). Bu ganddo ran amlwg yn y rhyfel cartref a ddatblygodd yn Rhufain o dechrau 49 CC. Wedi buddugoliaeth Cesar, ffôdd Cato i Utica yng ngogledd Affrica, lle lladdodd ei hun yn hytrach nag ildio.