Neidio i'r cynnwys

Bag te

Oddi ar Wicipedia
Bag te
Mathpecynnu Edit this on Wikidata
Dynodwyr
Freebase/M/01fgyj edit this on wikidata
Tudalen Comin Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia
Sach te yn cael ei dynnu o fwg o de poeth i atal y broses fwydo

Paced neu gwdyn bach, mandyllog wedi'i selio ac yn cynnwys deunydd planhigion sych, sy'n cael ei drochi mewn dŵr i wneud de neu trwyth, yw bag te (hefyd sach te neu cwdyn te). Dail te ( Camellia sinensis) a fyddai ynddo fel arfer, ond mae'r term yn cael ei ddefnyddio hefyd ar gyfer te llysieuol (tisanes) a wnaed o berlysiau neu sbeisys. Mae bagiau te gan amlaf yn cael eu gwneud o bapur hidlo neu blastig gradd-bwyd, neu weithiau sidan. Mae'r bag yn cynnwys y dail te tra bod y te yn cael ei drochi, gan ei gwneud yn haws gwaredu'r dail. Mae'n cyflawni'r un swyddogaeth â thrwythwr te. Mae gan rai bagiau te ddarn o linyn ynghlwm â label papur ar y brig sy'n helpu i gael gwared ar y bag tra hefyd yn arddangos y brand neu fath o de.

Mewn gwledydd lle mae'r defnydd o ddail rhydd yn fwy cyffredin, defnyddir y term "bag te" i ddisgrifio pecynnau papur neu ffoil ar gyfer dail rhydd. Maent fel arfer yn amlenni sgwâr neu betryal gydag enw'r brand, y blas a'r patrymau addurnol wedi'u hargraffu arnynt.

Mae'r arfer o bacio te mewn papur yn gallu cael ei olrhain yn ôl yn Tsieina i'r 8g, yn ystod brenhinllin Tang, pan gafodd papur ei blygu a'i wnïo i fagiau sgwâr i gadw blas ac arogl te. Yna byddai'r bagiau te papur yn cael eu pwytho o bob ochr i greu casys i gadw'r dail te.[1][2][3]

Cafodd y bagiau te modern cyntaf yn y Byd Gorllewinol eu gwneud o ddeunydd wedi'i wnïo â llaw; mae patent bagiau te yn dyddio o 1903: cyhoeddwyd patent yr Unol Daleithiau 723287 ar 24 Mawrth 1903 i R. G. Lawson ac M. McLaren am "boced newydd i ddal te wedi'i hadeiladu o ffabrig gwehyddu rhwyll agored, wedi'i wneud yn rhad o edau cotwm".[4] Gan ymddangos yn fasnachol am y tro cyntaf o gwmpas 1904, cafodd bagiau te eu marchnata'n llwyddiannus tua'r flwyddyn 1908 gan y mewnforiwr te a choffi Thomas Sullivan o Efrog Newydd, a gludodd ei fagiau te sidan o amgylch y byd.[5] Roedd cwsmeriaid yn bwriadu tynnu'r te rhydd o'r bagiau, ond roedd yn haws iddynt fragu'r te gyda'r te a oedd yn dal wedi'i amgáu yn y bagiau mandyllog.[6] Dyfeisiwyd y peiriant pacio bagiau te cyntaf ym 1929 gan Adolf Rambold ar gyfer y cwmni Almaenaidd Teekanne.[7]

Rhoddwyd patent ar y bag te ffibr papur wedi'i selio â gwres ym 1930 gan William Hermanson,[8] un o sefydlwyr Papurau Technegol Corporation Boston,  a werthodd ei batent i Gwmni Te Salada.  

Ni ddyfeisiwyd y bag te hirsgwar hyd 1944. Cyn hynny, roedd bagiau te yn debyg i sachau bach.[9]

Yn draddodiadol, mae bagiau te wedi bod yn sgwâr neu'n hirsgwar. Yn fwy diweddar mae bagiau crwn a bagiau tetrahedrol wedi dod ar y farchnad ac yn aml mae eu gwneuthurwyr yn honni eu bod yn gwella ansawdd y baned. Mae'n well gan amgylcheddwyr sidan i neilon am resymau iechyd a bioddiraddadwyedd.[10] Deunydd arall sy'n cael ei ddefnyddio ar gyfer bagiau te yw Soilon (rhwyll PLA), wedi'i wneud o startsh corn.[11] Mae bagiau te gwag hefyd ar gael i ddefnyddwyr eu llenwi gyda'u dail te eu hunain. Mae'r rhain fel arfer yn fagiau penagored gyda fflapiau hir. Mae'r bagiau yn cael ei lenwi â'r maint priodol o de dail ac mae'r fflap yn cael ei gau i gadw'r te ynddo. Mae bagiau te o'r fath yn cyfuno rhwyddineb defnyddio bag te a gynhyrchir yn fasnachol gyda'r dewis ehangach o de, a rheolaeth well o ddail te rhydd.

Cyfeiriadau

[golygu | golygu cod]
  1. Tsien, Tsuen-Hsuin (1985). Paper and Printing. Joseph Needham, Science and Civilisation in China, Chemistry and Chemical Technology. cyf. 5 rhan 1. Cambridge University Press. t. 122.
  2. "Facts About Tea Bags". Darjeerling Tea Boutique.
  3. Lloyd, Christopher (2009). "What on Earth Happened?...". Brief: The Planet, Life and People from the Big Bang to the Present Day. Bloomsbury Publishing.
  4. "Tea-leaf holder". USPTO. 24 Mawrth 1903. Cyrchwyd 25 Hydref 2013.
  5. Begley, Sarah (3 Medi 2015). "The History of the Tea Bag" (yn Saesneg). Archifwyd o'r gwreiddiol ar 8 Ebrill 2022. Cyrchwyd 30 Ebrill 2019.
  6. Inventive Genius. New York: Time-Life Books. 1991. t. 99.
  7. Rexing, Bernd (14 Mai 2011). "14. Mai 1996 - Teebeutel-Entwickler Adolf Rambold stirbt" (yn Almaeneg). Cyrchwyd 3 Awst 2018.
  8. Bloxham, Andy (13 Mehefin 2008). "Tea bag to celebrate its century". Telegraph.co.uk. Cyrchwyd 15 Gorffennaf 2009.
  9. Beverly Dubrin, Tea Culture: History, Traditions, Celebrations, Recipes & More (Charlesbridge Publishing, 2010), t.35
  10. Fabricant, Florence (13 Medi 2006). "Tea's Got a Brand New Bag". New York Times.
  11. "Tea Stick Brewing Package and Method". Freepatentsonline.com. Cyrchwyd 2018-08-16.