Neidio i'r cynnwys

Arrondissements Paris

Oddi ar Wicipedia
Arrondissements of Paris
CountryBaner Ffrainc Ffrainc
RegionÎle-de-France
DepartmentParis
Cantons20
Communes1
PréfectureParis
Arwynebedd¹
  Cyfanswm105 km2 (41 mi sg)
Poblogaeth (2009)
  Cyfanswm2,234,105
  Dwysedd21,000/km2 (55,000/mi sg)
¹ French Land Registry data, which exclude lakes, ponds, and glaciers larger than 1 km², as well as the estuaries of rivers.
Dwysedd poblogaeth yr arrondissements yn 2011

Rhennir dinas Paris yn ugain arrondissements municipaux ("ardaloedd dinesig", wedi'u cyfieithu'n fras), a elwir yn gyffredin arrondissement. Ni ddylid eu cymysgu â'r rhanbarthau adrannol y mae pob un o'r 100 o adrannau wedi'u rhannu iddynt. Mae rhif pob ardal wedi'i nodi gan y ddau ddigid olaf yng nghodau post Paris.[1][2] Ystyr arrondissement yn fras yw "talgrynnu". Ceir arrondissements eraill yn Ffrainc.

Disgrifiad

[golygu | golygu cod]

Trefnir yr ugain ardal yn droell glocwedd, gan ddechrau gyda Arrondissement I, yn nghanol y ddinas, ar lan ogleddol yr Afon Seine. Ymddengys fod yna resymau gwleidyddol a gwyddonol pam y penderfynodd y Barwn Haussmann ar y morffoleg ryfedd hon o Ardaloedd Paris. Mae'r llythrennau wrth ymyl pob ardal yn nodi a yw wedi'i leoli ar lan chwith (L) neu dde (D) afon Seine.[2]

Rhennir pob arrondissement yn weinyddol yn bedwar chwarter neu gymdogaethau (quartier). Yn y modd hwn, mae gan Paris 80 chwarter gweinyddol, ac ym mhob un ohonynt mae gorsaf heddlu.

Llywodraeth a gwleidyddiaeth

[golygu | golygu cod]
Plac stryd nodweddiadol, Rue Abbé Épée - Paris Ved Arrondissement

Yn unigryw ymhlith dinasoedd Ffrainc, mae Paris yn fwrdeistref (commune) ac yn "sir" (département). O dan Gyfraith PLM (Loi PLM) 1982, a ailddiffiniodd lywodraethu Paris, Lyon, a Marseille (a dyna pam yr acronym PLM), mae yna gyngor dinas o'r enw "Cyngor Paris" ac 20 o gynghorau arrondissement ym Mharis. Mae Cyfraith PLM hefyd yn gosod terfynau i uchelfreintiau Maer Paris, sy'n gorfod delio â'r pwerau a roddwyd i swyddog yr heddlu ar faterion diogelwch.

Mae'r 20 cyngor arrondissement (conseils d'arrondissement) yn debyg o ran gweithredu i gyngor dinesig (conseil municipal) ond gydag ychydig iawn o bwerau.[3] Etholir ei haelodau mewn etholiadau dinesig yn yr un modd ag mewn bwrdeistrefi gyda mwy na 3,500 o drigolion. Mae pob cyngor arrondissement yn cynnwys 2/3 aelod a etholwyd yn benodol fel cynghorwyr arrondissement, tra bod aelodau Cyngor Paris sy'n cynrychioli'r arrondissement hefyd yn eistedd ex officio ar eu cyngor arrondissement lleol. Er enghraifft, mae gan gyngor y XIXeg arrondissement 42 aelod, y mae 28 ohonynt yn conseillers d'arrondissement sydd ond yn eistedd ar y cyngor arrondissement, tra bod 14 yn conseillers de Paris sydd hefyd yn eistedd ar Gyngor y Ddinas. Yn ei gyfarfod cyntaf ar ôl yr etholiadau, mae pob cyngor arrondissement yn ethol ei faer.[3]

Y deuddeg hrn arrondissement a'r gymhariaeth â dimensiynau Paris ar ôl ehangu 1860

Cyn 1860

[golygu | golygu cod]

Ar 11 Hydref 1795, isrannwyd Paris yn ddeuddeg arrondissement. Cawsant eu rhifo o'r gorllewin i'r dwyrain, gyda rhif un i naw ar y Lan Ddeheuol y Seine a deg i ddeuddeg ar y Lan Chwith. Rhannwyd pob ardal yn bedwar chwarter (cymdogaethau), a oedd yn cyfateb i'r pedwar deg wyth o ardaloedd gwreiddiol a sefydlwyd yn 1790.[1]

Wedi 1860

[golygu | golygu cod]

Ar 1 Ionawr 1860, atodwyd tiriogaethau'r cymunedau cyfagos Grenelle, Vaugirard, Bercy, Charonne, Belleville, La Villette, La Chapelle, Montmartre, Les Batignolles, Passy ac Auteuil, gan ehangu terfynau'r ddinas. Ailddosbarthwyd y deuddeg rhanbarth ar yr un pryd ag yr atodwyd y diriogaeth honno a chyda hwy crëwyd yr ugain rhanbarth presennol.[1]

Wrth gyfeirio at gofnodion hanesyddol (lle mae'n bwysig gwahaniaethu rhwng yr hen system a'r system newydd), dynodir yr hen ardaloedd gan y term ancienne: 2ème ancienne neu 8ème ancienne.

Wedi 2020

[golygu | golygu cod]

Ar ôl yr 2il rownd o etholiadau dinesig ym Mharis, unwyd Rhanbarthau 1,2,3 a 4 a chrëwyd CANOLFAN PARIS.

Arrondissements

[golygu | golygu cod]
Arfbais Arrondissement Enw Maint (km2) Poblogaeth
(2017 estimate)
Dwysedd (2017)
(inhabitants per km2)
Pegwn poblogaeth Maer (2020–2026)
1af (Ier)
Rhan weinyddol o Paris Centre
Louvre5.59 km2 (2.16 mi sgw)100,19617,924cyn 1861Ariel Weil
Ariel Weil
2il (IIe)
Rhan weinyddol o Paris Centre
Boursecyn 1861
3ydd (IIIe)
Rhan weinyddol o Paris Centre
Templecyn 1861
4ydd (IVe)
Rhan weinyddol o Paris Centre
Hôtel-de-Villecyn 1861
5ed (Ve)Panthéon2.541 km2 (0.981 mi sgw)59,63123,4771911Florence Berthout
Florence Berthout
6ed (VIe)Luxembourg2.154 km2 (0.832 mi sgw)41,97619,5241911Jean-Pierre Lecoq
Jean-Pierre Lecoq
7fed (VIIe)Palais-Bourbon4.088 km2 (1.578 mi sgw)52,19312,7611926Rachida Dati
Rachida Dati
8fed (VIIIe)Élysée3.881 km2 (1.498 mi sgw)37,3689,6311891
Jeanne d'Hauteserre
9fed (IXe)Opéra2.179 km2 (0.841 mi sgw)60,07127,5561901Delphine Bürkli
10fed (Xe)Entrepôt2.892 km2 (1.117 mi sgw)90,83631,4311881Alexandra Cordebard
11eg (XIe)Popincourt3.666 km2 (1.415 mi sgw)147,47040,1831911
François Vauglin
12fed (XIIe)Reuilly16.324 km2 (6.303 mi sgw)¹
6.377 km2 (2.462 mi sgw)²
141,2878,657¹
21,729²
1962Emmanuelle Pierre-Marie
13eg (XIIIe)Gobelins7.146 km2 (2.759 mi sgw)183,39925,65020055Jérôme Coumet
Jérôme Coumet
14eg (XIVe)Observatoire5.621 km2 (2.170 mi sgw)136,94124,2801954
Carine Petit
15fed (XVe)Vaugirard8.502 km2 (3.283 mi sgw)235,17827,7331962Philippe Goujon
Philippe Goujon
16eg (XVIe)Passy16.305 km2 (6.295 mi sgw)³
7.846 km2 (3.029 mi sgw)4
149,5009,169³
19,0544
1962Francis Szpiner
Francis Szpiner
17eg (XVIIe)Batignolles-Monceau5.669 km2 (2.189 mi sgw)168,73729,7601954
Geoffroy Boulard
18fed (XVIIIe)Butte-Montmartre6.005 km2 (2.319 mi sgw)196,13132,6341931
Éric Lejoindre
19eg (XIXe)Buttes-Chaumont6.786 km2 (2.620 mi sgw)188,06627,69720055
François Dagnaud
20fed (XXe)Ménilmontant5.984 km2 (2.310 mi sgw)191,80032,0521936Éric Pliez

Nodiadau
1. Gyda Bois de Vincennes
2. Heb Bois de Vincennes
3. Gyda Bois de Boulogne
4. Heb Bois de Boulogne
5. 2005 yw blwyddyn yr amcangyfrif swyddogol diweddaraf; mae'n bosibl bod poblogaeth yr arrondissements hyn yn dal i dyfu.

Gweler hefyd

[golygu | golygu cod]

Cyfeiriadau

[golygu | golygu cod]
  1. 1 2 3 "Histoire de l'arrondissement" (yn Ffrangeg). Mairie de Paris. 7 Hydref 2013. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2014-07-06. Cyrchwyd 21 Chwefror 2024.
  2. 1 2 "Monographies d'arrondissements" (yn Ffrangeg). Mairie de Paris. 12 Mawrth 2012. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2015-03-21. Cyrchwyd 9 Awst 2014.
  3. 1 2 "Map of Paris arrondissements". Paris Digest. 2018. Cyrchwyd 28 Awst 2018.

Dolenni allanol

[golygu | golygu cod]
Comin Wikimedia
Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia
gyfryngau sy'n berthnasol i:
Eginyn erthygl sydd uchod am Ffrainc. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.