Afon Ganga

Oddi ar Wicipedia
(Ailgyfeiriad oddi wrth Afon Ganges)
Jump to navigation Jump to search
Afon Ganga
View of Ghats across the Ganges, Varanasi.jpg
Math Afon Edit this on Wikidata
Enwyd ar ôl Ganga Edit this on Wikidata
Daearyddiaeth
Sir India, Bangladesh Edit this on Wikidata
Gwlad Baner India India
Uwch y môr 9 metr Edit this on Wikidata
Cyfesurynnau 22.0833°N 90.8333°E, 30.1451°N 78.5974°E Edit this on Wikidata
Tarddiad Gangotri Glacier Edit this on Wikidata
Aber Ganges Delta Edit this on Wikidata
Llednentydd Afon Varuna, Afon Tamsa, Ramganga, Afon Gomti, Afon Ghaghara, Gandak, Afon Kosi, Afon Mahananda, Afon Yamuna, Afon Son, Afon Bhagirathi, Afon Gandaki, Afon Padma, Afon Alaknanda, Afon Karmanasa, Sarayu, Afon Yarlung Tsangpo, Afon Burhi Gandak, Afon Punpun, Rāmgangā River Edit this on Wikidata
Dalgylch 1,060,000 cilometr sgwâr Edit this on Wikidata
Hyd 2,525 cilometr Edit this on Wikidata
Arllwysiad 12,000 metr ciwbic yr eiliad Edit this on Wikidata

Mae Afon Ganga[1] (hefyd Ganges) yn afon fawr yng ngogledd India. Mae'n tarddu, dan yr enw Afon Bhagirathi, o rewlif Gangotri ym mynyddoedd yr Himalaya, ac yn uno ag Afon Alaknanda gerllaw Deoprayag i ffurfio'r Ganga.

Mae'r Ganga yn llifo tua'r dwyrain ar draws gogledd India cyn cyrraedd y môr ym Mae Bengal. Cyn cyrraedd y môr mae'n ymhahanu i nifer o afonydd llai, yn cynnwys Afon Hoogli ger Calcutta. ac Afon Padma, sy'n llifo trwy Bangladesh. Mae'r gair Ganga yn golygu "afon" yn yr iaith Hindi.

O gwmpas glannau'r afon, sy'n 2,507 km o hyd, ceir tir ffrwythlon sy'n gallu cynnal poblogaeth fawr. Yn 2005), amcangyfrifid fod 8% o boblogaeth y byd yn byw yn nalgylch y Ganga. Yn yr afon ceir dau rywogaeth o ddolffin sy'n unigryw iddi.

Ystyrir y Ganga yn afon sanctaidd mewn Hindwaeth, a chaiff ei chynyrchioli gan y dduwies Maa Ganga (mam Ganga). Ceir nifer o leoedd sanctaidd ar lannau'r afon, yn cynnwys Varanasi a Haridwar. Dywedir fod ymdrochi unwaith yn yr afon yn dileu un pechod. Wedi llosgi corff marw, mae rhoi'r lludw yn y Ganga yn fodd i osgoi cylch ad-eni.

Yn y blynyddoedd diwethaf mae llygredd yn yr afon wedi datblygu'b broblem fawr, yn rhannol oherwydd fod cymaint o lwch dynol, a chyrff heb eu llosgi, yn cael eu rhoi yn yr afon.

Bore cynnar ar Afon Ganga
Un o'r ghats yn Varanasi ar lan yr afon

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. Jones, Gareth (gol.). Yr Atlas Cymraeg Newydd (Collins-Longman, 1999), t. 97.