Aciclovir

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Aciclovir
Aciclovir structure.svg
Data cyffredinol
Math Cyffur gwrthfeiral, cyffur gwrthfeiotig Edit this on Wikidata
Màs 225.086±0 Uned dalton edit this on wikidata
Fformiwla gemegol C₈h₁₁n₅o₃ edit this on wikidata
Enw WHO Aciclovir edit this on wikidata
Clefydau i'w trin Herpes gwenerol, brech ieir, yr eryr, herpes syml, haint firol epstein–barr edit this on wikidata
Beichiogrwydd Categori beichiogrwydd awstralia b3, categori beichiogrwydd unol daleithiau america b edit this on wikidata
Dynodwyr
SMILES C1=nc2=c(n1cocco)nc(=nc2=o)n edit this on wikidata
Freebase /M/02xbjr edit this on wikidata
CAS 59277-89-3 edit this on wikidata
PubChem CID 2022 edit this on wikidata
ChEBI 2453 edit this on wikidata
InChI 1S/c8h11n5o3/c9-8-11-6-5(7(15)12-8)10-3-13(6)4-16-2-1-14/h3,14h,1-2,4h2,(h3,9,11,12,15) edit this on wikidata
ChEMBL Chembl184 edit this on wikidata
ChemSpider 1945 edit this on wikidata
UNII X4hes1o11f edit this on wikidata
ATC S01ad03, d06bb03, j05ab01 edit this on wikidata
KEGG C06810, d00222 edit this on wikidata
MeSH M0000326, d000212 edit this on wikidata
Llawlyfr Ligand 4829 edit this on wikidata
Rhif EC 261-685-1 edit this on wikidata
Cofrestr Beilstein 1219402 edit this on wikidata
Drugbank 00787 edit this on wikidata
ECHA 100.056.059 edit this on wikidata
HMDB Hmdb14925 edit this on wikidata
PDB 1Pwy, 3mjr, 2ki5, 4da7 edit this on wikidata
RxNorm CUI 281 edit this on wikidata
UMLS CUI C0001367 edit this on wikidata
NDF-RT N0000147084 edit this on wikidata
Quora Acyclovir edit this on wikidata
IEDB Epitope 422870 edit this on wikidata
Arall
Commons page Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia

Mae aciclovir yn gyffur gwrthfiraol sy’n cael ei ddefnyddio i drin heintiau herpes.[1][2]

Hanes[golygu | golygu cod y dudalen]

Cafodd aciclovir ei greu yng nghanol y 1970au gan gael ei weld fel dechrau cyfnod newydd mewn therapi gwrthfiraol. Cafodd ei hynysu o sbwng Caribïaidd, Cryptotethya crypta[3]. Derbyniodd un o’i ddyfeiswyr Gertrude B. Elion y Wobr Nobel am Feddygaeth ym 1988, yn rhannol am ei gwaith ar ddatblygu’r moddion[4]

Defnydd[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae’r gwahanol fathau o firysau herpes yn gyfrifol am nifer o afiechydon. Mae herpes simplex yn achosi’r dolur annwyd a herpes gwenerol, a symptomau tebyg yn y llygaid (herpes keratitis), y dwylo (ffelwm herpes) ac yn yr ymennydd (herpes enceffalitis), a’r anws. Mae’r firws farisela herpes zoster yn achosi brech yr ieir a’r eryr. Mae tua 130 o wahanol fathau o firws herpes gyda 9 ohonynt yn effeithio ar fodau dynol.

Gellir defnyddio aciclovir i drin y rhan fwyaf o heintiau herpes. Mae ar gael ar ffurf tabledi, hufen, eli llygaid ac ar gyfer chwistrell. Mae’r hufen a’r eli yn cael eu defnyddio yn gyffredin i drin doluriau annwyd. Gall cyflymu’r broses o iachau’r dolur cyn belled â’i fod yn cael ei ddefnyddio cyn gynted a bod symptomau yn ymddangos[1]. Mae eli ar gael i drin herpes yn y llygaid a’r ffelwm. Mae’r tabledi a’r chwistrellau yn cael eu defnyddio i ymdrin â mathau mwy difrifol o herpes megis brech yr ieir, yr eryr a herpes gwenerol. Gall tabledi hefyd cael eu defnyddio i atal datblygiad heintiau herpes mewn pobl sydd ag imiwnedd isel[5].

Brandio[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae aciclovir ar gael fel meddyginiaeth generig. Mae hefyd yn cael ei ddosbarthu yng ngwledydd Prydain o dan yr enwau Action Cold Sore Cream, Boots Avert, Cymex, Ultra, Lypsol Aciclovir 5%, Soothelip, Virasorb, a Zovirax. Mae’r cyffur ar gael ar ffurf eli a hufen dros y cownter mewn siopau ac archfarchnadoedd yng ngwledydd Prydain. Mae angen presgripsiwn ar gyfer tabledi a chwistrell[1].

Sgil effeithiau[golygu | golygu cod y dudalen]

Prin yw’r sgil effeithiau sy’n gysylltiedig ag aciclovir ond mae rhai cleifion wedi adrodd eu bod yn [6]

  • Teimlo’n gyfoglyd, yn cyfogi neu’n cael poen bol ar ôl ei ddefnyddio
  • Yn cosi ar ôl ei ddefnyddio
  • Yn cael cur pen
  • Yn ddioddef o’r dolur rhydd
  • Yn teimlo’n gysglyd neu’n benysgafn

Beichiogrwydd[golygu | golygu cod y dudalen]

Does dim risg wedi ei nodi o ddefnyddio eli na hylif. Prin yw’r risg o ddefnyddio’r moddion fel tabled neu chwistrelliad, ond dylai merched sy’n bwriadu dechrau teulu neu’n canfod eu bod yn feichiog wrth ddefnyddio’r feddyginiaeth trafod eu triniaeth gyda gweithiwr iechyd proffesiynol.

Gyrru[golygu | golygu cod y dudalen]

Ac eithrio bod y cyffur yn gwneud y claf yn gysglyd neu’n benysgafn, does dim rheswm dros beidio gyrru.

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. 1.0 1.1 1.2 BMA New Guide to Medicine & Drugs; BMA 2015 ISBN 0241183413
  2. de Clercq, Erik; Field, Hugh J (5 October 2005). "Antiviral prodrugs – the development of successful prodrug strategies for antiviral chemotherapy". British Journal of Pharmacology (Wiley-Blackwell) 147 (1): pp. 1–11. January 2006. doi:10.1038/sj.bjp.0706446. PMC 1615839. PMID 16284630.
  3. Garrison, Tom (1999). Oceanography: An Invitation to Marine Science, 3rd ed. Belmont, CA: Wadsworth Publishing Company. p. 471. 
  4. Elion, Gertrude; Furman PA; Fyfe, James A.; De Miranda, Paulo; Beauchamp, Lilia; Schaeffer, Howard J. (1977). "Selectivity of action of an antiherpetic agent, 9-(2-hydroxyethoxymethyl)guanine". Proc Natl Acad Sci USA 74 (12): 5716–5720. Bibcode 1977PNAS...74.5716E. doi:10.1073/pnas.74.12.5716. PMC 431864. PMID 202961. http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=431864.
  5. EMC+ PATIENT INFORMATION LEAFLET Aciclovir 200mg, 400mg and 800mg tablets
  6. Aciclovir for viral infections (Zovirax)

Rhybudd Cyngor Meddygol[golygu | golygu cod y dudalen]


Cyngor meddygol

Sgrifennir tudalennau Wicipedia ar bwnc iechyd er mwyn rhoi gwybodaeth sylfaenol, ond allen nhw ddim rhoi'r manylion sydd gan arbenigwyr i chi. Mae llawer o bobl yn cyfrannu gwybodaeth i Wicipedia. Er bod y mwyafrif ohonynt yn ceisio osgoi gwallau, nid ydynt i gyd yn arbenigwyr ac felly mae'n bosib bod peth o'r wybodaeth a gynhwysir ar y ddalen hon yn anghyflawn neu'n anghywir.

Am wybodaeth lawn neu driniaeth ar gyfer afiechyd, cysylltwch â'ch meddyg neu ag arbenigwr cymwys arall!