Cemlyn

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Cemlyn, y llyn a môrwenoliaid ar yr ynys.

Bae a gwarchodfa natur ar arfordir gogleddol Ynys Môn yw Cemlyn neu Bae Cemlyn. Saif ym nghymuned Cylch y Garn, i'r dwyrain o bentref Llanfair-yng-nghornwy, ychydig i'r gogledd o bentref Tregele ac i'r gorllewin o Orsaf Bwer Niwcliar yr Wylfa a phentref Cemaes.

Ceir llyn o ddŵr hallt yma, yn cael ei wahanu oddi wrth y bae gan grib o raean, gydag argae ar yr ochr orllewinol yn rheoli lefel y dŵr. Nodwyd Cemlyn fel Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yn 1958. Mae'n perthyn i'r Ymddiriedolaeth Genedlaethol, sy'n ei lesio i Ymddiriedolaeth Natur Gogledd Cymru, sy'n cynnal y warchodfa. Ceir nifer o blanhigion prin yma, ac ar ddwy ynys yn y llyn mae nifer sylweddol o Forwenoliaid yn nythu. Y Forwennol Bigddu yw'r fwyaf cyffredin fel rheol, gyda dros fil o barau yn nythu yma ambell flwyddyn, er bod y niferoedd wedi gostwng yn 2007 a 2008. Ceir hefyd niferoedd llai o'r Forwennol Gyffredin a Morwennol y Gogledd.