Sbring

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Gwahanol faint sbring
Sbring cywasgu conigol
Theori sbring droellog

Disgrifir sbring yn Ngeiriadur Prifysgol Cymru fel "dyfais megis coil neu stribyn o fetal sy'n storio egni wrth gael ei chywasgu ei phlygum, neu ei hymestyn, ac yn golwng yr egni hwnnw wrth fynd yn ôl i'w siap gwreiddiol; defnyddir dyfeisiau o'r fath i yrru clocwaith, i wneud dodrefn neu gerbynau yn fwy cyfforddus, &c." [1]

Gwahanol Fathau o Sbringiau[golygu | golygu cod y dudalen]

Sbring cywasgu

Gan dibynnu ar eu siâp geometrig, maent yn perfformio swyddogaeth wahanol: tyniant, cywasgu, torsion, troellog, bwa croes a rwber synthetig. Ei enw UNE yw F-1430a yr F-1460. Mae'r deunyddiau a ddefnyddir wrth weithgynhyrchu sbringiau yn amrywiol iawn ac nid oes rhaid iddynt fod yn fetelig o reidrwydd, gallant fod yn rwber, ac ati.

Sbring Tensiwn neu Dyniant[golygu | golygu cod y dudalen]

Maent yn cefnogi grymoedd tynnu yn unig ac fe'u nodweddir gan gael bachyn ar bob pen, o wahanol arddulliau: Saesnig, Almaenig, Catalanig, cylchdroi, agored, ar gau. Mae'r rhain yn caniatáu mowntio'r ffynhonnau tynnol ym mhob safle dychmygus. Maen nhw'n cael eu gorchuddio â hofrennydd. Mae gwneuthurwr y math hwn o ffynhonnau yn rhoi tyndra cywasgu cychwynnol penodol i'r sbring.

Sbring Cywasgu[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae gan y ffynhonnau hyn yr un geometreg â'r rhai blaenorol, ond maent wedi'u cynllunio i wrthsefyll ymdrechion cywasgu. Er mwyn cefnogi'r llwyth yn well, maent yn tueddu i gael pen fflat.

Sbring Torsion[golygu | golygu cod y dudalen]

Bu i friwsion gael eu trechu. Mae eu pennau yn wahanol i hwyluso'r traed hwn.

Sbring Bwa croes[golygu | golygu cod y dudalen]

Sbring bwa croes mewn cerbyd

Math o sbring sy'n cynnwys cyfres o daflenni dur, wedi'u harososod, o hyd sy'n lleihau. Fe'i defnyddir mewn tryciau a cherbydau trwm eraill. Gelwir y ddeilen hiraf yn feistr a rhwng y dail mae dail sinc i wella ei hyblygrwydd.

Sbring troellog[golygu | golygu cod y dudalen]

Pwrpas y ffynhonnau hyn yw cronni neu glustogi eiliad o gylchdroi echel sy'n cael ei gysylltu erbyn diwedd mewnol y sbring, tra bod y pen arall ynghlwm wrth fainc neu gefnogaeth. Maent yn cael eu rhoi ar gasglwyr tâp neu i gronni egni mewn mecanweithiau rhaff fel clociau neu deganau llinynnol.

Sbring Rwber[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae gan y math hwn o wanwyn yr un strwythur â'r lleill, ond mae ei ddeunydd yn wahanol. Pan gaiff ei wneud o rwber synthetig, mae'n osgoi dirgryniad, yn clustogi'r siociau, a'r nodwedd bwysicaf, yn lleihau pwysau'r mecanwaith a ddefnyddir, gan fod y rwber yn pwyso llawer llai na'r metelau.

Ffiseg[golygu | golygu cod y dudalen]

Deddf Hooke[golygu | golygu cod y dudalen]

Pryd bynnag nad yw'r v wedi cael ei gywasgu na'i ymestyn y tu hwnt i'r terfyn elastig, mae'r rhan fwyaf o ffynhonnau yn dilyn deddf Hooke a newyd ar ôl y ffisegwr Seisnig o'r 17g Robert Hooke.[2] Mae'r gyfraith hon yn dweud bod y grym gwrthsefyll y mae sbring yn gwthio ynddo yn gymesur gymesur â'r pellter o hyd y cydbwysedd:

x yw'r fector dadleoli - y pellter a'r synnwyr y mae'r sbring wedi'i anffurfio.
F yw'r fector grym dilynol - modiwl ac ymdeimlad o rym y mae'r sbring yn ei roi.
k yw cysonyn y sbring sy'n dibynnu ar y deunydd a geometreg y sbring.

Mae'r ffynhonnau helical a'r ffynhonnau arferol eraill yn ufuddhau i gyfraith Hooke. Gall ffynhonnau eraill sy'n seiliedig ar drawstiau plygu gynhyrchu grymoedd sy'n amrywio mewn ffordd nad yw'n llinellol.

Dolenni[golygu | golygu cod y dudalen]

Sbring a'r Gymraeg[golygu | golygu cod y dudalen]

Ceir yr enghraifft cofnedig cynharaf o'r gair "sbring" yn y Gymraeg o oddeutu 1770 ar ffurf cwpled, "

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]