Prif Weinidog y Deyrnas Unedig

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Boris Johnson official portrait.jpg
Data cyffredinol
Enghraifft o'r canlynolswydd gyhoeddus Edit this on Wikidata
Mathprif weinidog, Great Officer of State Edit this on Wikidata
Rhan oCabinet y Deyrnas Unedig Edit this on Wikidata
Dechrau/Sefydlu4 Ebrill 1721 Edit this on Wikidata
Deiliad presennolBoris Johnson Edit this on Wikidata
Deiliaid a'u cyfnodau 
  • Boris Johnson (24 Gorffennaf 2019),
  •  
  • Theresa May
  • Gwladwriaethy Deyrnas Unedig Edit this on Wikidata
    Gwefanhttps://www.gov.uk/government/organisations/prime-ministers-office-10-downing-street Edit this on Wikidata
    Tudalen Comin Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia
    David Lloyd George, Prif Weinidog rhwng 7 Rhagfyr 1916 – 22 Hydref 1922

    Pennaeth Llywodraeth y Deyrnas Unedig yw Prif Weinidog y Deyrnas Unedig. Mae'n bennaeth Llywodraeth Ei Mawrhydi a Chabinet y Deyrnas Unedig. Y Prif Weinidog cyfredol yw Boris Johnson, a apwyntiwyd gan Frenhines y DU. Cartref swyddogol y Prif weinidog yw 10 Stryd Downing, Llundain a'r cartref gwledig yw Chequers. Gyda Gweinidogion y Cabinet mae'n atebol i'r Llywodraeth, i Goron Lloegr, i'w blaid ei hun ac yn y pendraw i'w bobl.

    Nid yw'r swydd hon wedi'i diffinio o fewn unrhyw gyfansoddiad na deddfwriaeth eithr drwy draddodiad yn unig, sy'n mynnu fod yn rhaid i'r frenhiniaeth benodi'r person mwyaf tebygol o hawlio ffydd aelodau'r Tŷ'r Cyffredin yn Brif Weinidog. Drwy draddodiad, mae'n penodi arweinydd y blaid a enillodd y fwyaf o seddi yn siambr San Steffan.

    Ni chrewyd y swydd, felly; cafodd ei ffurfio'n araf dros dri chan mlynedd a hynny mewn modd penchwiban. Mae gwreiddiau'r swydd i'w canfod mewn newidiadau cyffrous yn y cyfansoddiad rhwng 1688 a 1720 a'r modd y symudodd y pwer o ddwylo'r frenhiniaeth i ddwylo'r Llywodraeth. Gwnaed hyn, yng ngwledydd Prydain, nid drwy chwyldro a chwalu'r frenhiniaeth eithr drwy iddi hi neu ef lywodraethu drwy'r Prif Weinidog. Mae'r frenhiniaeth, felly, wedi parhau'n bennaeth ar y Llywodraeth, ond mewn enw a seremoni'n unig.

    Erbyn y 1830au, roedd y system llywodraethol yn San Steffan wedi deor o'i blisg; roedd y Prif weinidog yn primus inter pares, neu'n gydradd, o fewn y Cabinet ac yn bennaeth ar y Llywodraeth. Esblygodd y swydd law yn llaw ag esblygiad y pleidiau gwleidyddol a datblygiad y cyfryngau torfol megis teledu, radio, papurau, ffotograffiaeth a'r rhyngrwyd.

    Pleidlais bwysig: Tŷ'r Arglwyddi yn dros Ddeddf 1911. S. Begg

    Cyn 1902 deuai'r Prif Weinidog weithiau o Dŷ'r Arglwyddi ond wrth i bwer yr Arglwyddi wanychu yn ystod y 19g cryfhaodd y traddodiad iddo eistedd yn Nhŷ'r Cyffredin. Cadarnhawyd hyn gan Ddedf 1911 a roddodd fwy o rym i Dŷ'r Arglwyddi ar dael Tŷ'r Arglwyddi.[1] Oherwydd yr holl bwer unbeniaethol hwn ofna rhai fod trefn "Arlywyddol" Unol daleithiau'r America wedi ei gyrraedd.

    Gan nad yw'r swydd wedi'i chreu'n swyddogol, ni ellir datgan unwaith-ac-am-byth pwy oedd yn y swydd yn gyntaf. Eithr, yn answyddogol, gellir nodi Robert Walpole a ddaeth i swydd "Yr Arglwydd Cyntaf i'r Trysorlys" ym 1721.

    Gweler hefyd[golygu | golygu cod y dudalen]

    Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

    1. legistlation.gov.uk; adalwyd 6 Hydref 2013

    Cysylltiadau allanol[golygu | golygu cod y dudalen]