Planed allheulol

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Llun artist o'r blaned allheulol HD 69830 b gyda'i haul a'i gwregys asteroid
Siart linell o blanedau a ddarganfuwyd yn flynyddol hyd at Ionawr 2015; mae'r lliwiau'n nodi y modd y cawsant eu darganfod: ("radial velocity" = glas tywyll, "transit" = gwyrdd tywyll, amseru = porffor tywyll, "astrometry" = melyn tywyll, delweddu uniongyrchol = coch tywyll, "microlensing" = oren tywyll, "pulsar timing" = porffor)

Planed Allheulol neu allblaned yw planed sydd y tu allan i Gysawd yr Haul. Er gwaethaf yr enw Daear-ganolog, mae pob planed allheulog yn cylchu ei haul (seren) ei hun. Y cyntaf i'w darganfod oedd planed a oedd yn cylchu'r seren 51 Pegasi; gwelwyd hi gyntaf ar 6 Hydref, 1995 gan Michel Mayor a Didier Queloz o Brifysgol Geneva.

Mae dros 3,000 o allblanedau wedi eu darganfod ers 1988.[1] Mae HARPS (ers 2004) wedi darganfod tua cant o allblanedau tra fod y telesgôp gofod Kepler (ers 2009) wedi darganfod dros dwy fil. Mae Kepler hefyd wedi darganfod rhai miloedd o [2][3] nlanedau posib,[4][5] ond gallai fod tua 11% yn gadarnhad ffug.[6] Ar 10 Mai 2016, gwiriodd NASA 1,284 o allblanedau newydd a ddarganfuwyd gan Kepler; y casgliad mwyaf o ddarganfyddiadau mor belled.[7][8][9] Ar gyfartaledd, mae o leiaf un planed i bob seren, gyda canran yn sustemau aml-blaned.[10] Mae gan tua 1 mewn 5 seren tebyg i'r haul blaned "maint y Ddaear" yn y parth trigiadwy, gyda disgwyl i'r agosaf fod tua 12 blwyddyn-golau o'r Ddaear.[11][12] Gan gymryd fod 200 biliwn o sêr yn y Llwybr Llaethog, fe fyddai hynny yn golygu tua 11 biliwn o blanedau posib maint y Ddaear a thrigiadwy yn y Llwybr Llaethog, yn codi i 40 biliwn o gynnwys planedau yn cylchdroi y nifer o sêr corrach coch[13]


Saturn template.svg Eginyn erthygl sydd uchod am seryddiaeth. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.


Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. Schneider, J. "Interactive Extra-solar Planets Catalog". The Extrasolar Planets Encyclopedia.
  2. Jerry Colen (4 Tachwedd 2013). "Kepler". nasa.gov. NASA. Archifwyd o y gwreiddiol ar 5 November 2013. Cyrchwyd 4 Tachwedd 2013.
  3. Harrington, J. D.; Johnson, M. (4 Tachwedd 2013). "NASA Kepler Results Usher in a New Era of Astronomy".
  4. Tenenbaum, P.; Jenkins, J. M.; Seader, S.; Burke, C. J.; Christiansen, J. L.; Rowe, J. F.; Caldwell, D. A.; Clarke, B. D. et al. (2013). "Detection of Potential Transit Signals in the First 12 Quarters of Kepler Mission Data". The Astrophysical Journal Supplement Series 206: 5. arXiv:1212.2915. Bibcode 2013ApJS..206....5T. doi:10.1088/0067-0049/206/1/5.
  5. "My God, it's full of planets! They should have sent a poet." (Press release). Planetary Habitability Laboratory, University of Puerto Rico at Arecibo. 3 Ionawr 2012. http://phl.upr.edu/press-releases/mygoditsfullofplanetstheyshouldhavesentapoet.
  6. Santerne, A.; Díaz, R. F.; Almenara, J.-M.; Lethuillier, A.; Deleuil, M.; Moutou, C. (2013). "Astrophysical false positives in exoplanet transit surveys: Why do we need bright stars?". SF2A-2013: Proceedings of the Annual meeting of the French Society of Astronomy and Astrophysics. Eds.: L. Cambresy: 555. arXiv:1310.2133. Bibcode 2013sf2a.conf..555S.
  7. "NASA's Kepler Mission Announces Largest Collection of Planets Ever Discovered". NASA. 10 Mai 2016. Cyrchwyd 10 Mai 2016.
  8. "Briefing materials: 1,284 Newly Validated Kepler Planets". NASA. 10 Mai 2016. Cyrchwyd 10 May 2016.
  9. Overbay, Dennis (10 Mai 2016). "Kepler Finds 1,284 New Planets". New York Times. Cyrchwyd 11 Mai 2016.
  10. Cassan, A.; Kubas, D.; Beaulieu, J. -P.; Dominik, M.; Horne, K.; Greenhill, J.; Wambsganss, J.; Menzies, J. et al. (January 11, 2012). "One or more bound planets per Milky Way star from microlensing observations". Nature 481 (7380): 167–169. arXiv:1202.0903. Bibcode 2012Natur.481..167C. doi:10.1038/nature10684. PMID 22237108.
  11. Sanders, R. (4 Tachwedd 2013). "Astronomers answer key question: How common are habitable planets?". newscenter.berkeley.edu.
  12. Petigura, E. A.; Howard, A. W.; Marcy, G. W. (2013). "Prevalence of Earth-size planets orbiting Sun-like stars". Proceedings of the National Academy of Sciences 110 (48): 19273–19278. arXiv:1311.6806. Bibcode 2013PNAS..11019273P. doi:10.1073/pnas.1319909110.
  13. Khan, Amina (4 Tachwedd 2013). "Milky Way may host billions of Earth-size planets". Los Angeles Times. Cyrchwyd 5 Tachwedd 2013.