Pilen

Oddi ar Wicipedia
Neidio i'r panel llywio Neidio i'r bar chwilio
Cataract in human eye.png
Data cyffredinol
Enghraifft o'r canlynolclefyd prin, arwydd meddygol, dosbarth o glefyd Edit this on Wikidata
Mathclefyd lens, monogenic disease, anhwylder penodol Edit this on Wikidata
SymptomauNam ar y golwg, diplopia edit this on wikidata
Tudalen Comin Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia

Pilen (hefyd rhuchen, magl, cataract) yw pan mae lens grisialog neu gwpan y llygad yn tywyllu gan arwain at nam ar y golwg neu ddallineb. Mae pilennau yn aml yn datblygu yn araf ac yn gallu effeithio ar un neu'r ddwy lygad. Gall symptomau gynnwys pyliad lliwiau, gweld yn aneglur, lleugylchoedd o amgylch golau, anhawster gyda goleuadau llachar, a thrafferth gweld yn y nos.[1] Gall hyn arwain at drafferth wrth yrru, darllen, neu adnabod wynebau.[2] Gall golwg gwael sy'n cael ei achosi gan bilennau hefyd gynyddu'r risg o gwympo ac iselder.[3] Pilennau sydd y tu ol i hanner yr achosion o ddallineb a 33% o'r achosion o nam ar y golwg ledled y byd.[4][5]

Mae pilennau gan amlaf yn ganlyniad i heneiddio ond gall ddigwydd o ganlyniad i drawma neu amlygiad i ymbelydredd, gall fod yn bresennol ers genedigaeth, neu ddilyn triniaeth llygad oherwydd problemau eraill.[6] Mae ffactorau risg yn cynnwys clefyd siwgr, ysmygu tobacco, gormod o olau haul, ac alcohol. Gall naill ai clympiau o brotein neu bigment melyn-brown sydd yn y lens ostwng trawsyrriant golau i'r retina yng nghefn y llygad. Ceir diagnosis trwy archwilio'r llygad.

Mae dulliau o atal pilennau yn cynnwys gwisgo sbecotl haul a pheidio ag ysmygu. Yn y cyfnod cynnar gellir gwella'r symptomau trwy wisgo sbectol. Os nad yw hynny'n helpu, yr unig dull effeithiol o'i drin yw trwy driniaeth i dynu'r lens gymylog a'i chyfnewid am lens artiffisial. Dim ond os yw'r pilennau'n achosi problemau y bydd angen triniaeth, ac mae hynny fel arfer yn gwella ansawdd bywyd y claf.[7] Nid oes triniaeth pilennau ar gael mewn nifer o wledydd, ac yn arbennig ar gyfer menywod, pobl sy'n byw yng nghefn gwlad, a'r rhai na all ddarllen.

Mae tua 20 miliwn o bobl yn ddall o ganlyniad i bilennau. Pilennau sydd y tu ol i tua 5% o'r achosion o ddallineb yn yr Unol Daleithiau a bron 60% o'r achosion o ddlalineb mewn rhannau o Affrica a De America.[8] Mae dallineb o ganlyniad i bilennau i'w weld mewn tua 10 i 40 o bob 100,000 o blant yn y byd sy'n datblygu, ac 1 i 4 o bob 100,000 o blant yn y byd datblygiedig.[9] Mae pilennau yn dod yn fwy cyffredin gydag oedran. Mae dros hanner pobl yn yr Unol Daleithiau wedi cael pilennau erbyn y byddant yn 80 oed.

Gweler hefyd[golygu | golygu cod y dudalen]

  • Pilen galactosemig

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. "Facts About Cataract". September 2009. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 24 May 2015. Cyrchwyd 24 May 2015. Unknown parameter |deadurl= ignored (help)
  2. "Cataract and surgery for cataract". BMJ 333 (7559): 128–32. 2006. doi:10.1136/bmj.333.7559.128. PMC 1502210. PMID 16840470. http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=1502210.
  3. Gimbel, HV; Dardzhikova, AA (January 2011). "Consequences of waiting for cataract surgery.". Current Opinion in Ophthalmology 22 (1): 28–30. doi:10.1097/icu.0b013e328341425d. PMID 21076306.
  4. "Visual impairment and blindness Fact Sheet N°282". August 2014. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 12 May 2015. Cyrchwyd 23 May 2015. Unknown parameter |deadurl= ignored (help)
  5. GLOBAL DATA ON VISUAL IMPAIRMENTS 2010 (PDF). WHO. 2012. t. 6. Archifwyd o'r gwreiddiol (PDF) ar 2015-03-31. Unknown parameter |deadurl= ignored (help)
  6. "Priority eye diseases". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 24 May 2015. Cyrchwyd 24 May 2015. Unknown parameter |deadurl= ignored (help)
  7. Lamoureux, EL; Fenwick, E; Pesudovs, K; Tan, D (January 2011). "The impact of cataract surgery on quality of life.". Current Opinion in Ophthalmology 22 (1): 19–27. doi:10.1097/icu.0b013e3283414284. PMID 21088580.
  8. Rao, GN; Khanna, R; Payal, A (January 2011). "The global burden of cataract.". Current Opinion in Ophthalmology 22 (1): 4–9. doi:10.1097/icu.0b013e3283414fc8. PMID 21107260.
  9. Pandey, Suresh K. (2005). Pediatric cataract surgery techniques, complications, and management. Philadelphia: Lippincott Williams & Wilkins. t. 20. ISBN 9780781743075. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2015-05-24. Unknown parameter |deadurl= ignored (help)

Rhybudd Cyngor Meddygol[golygu | golygu cod y dudalen]


Cyngor meddygol

Sgrifennir tudalennau Wicipedia ar bwnc iechyd er mwyn rhoi gwybodaeth sylfaenol, ond allen nhw ddim rhoi'r manylion sydd gan arbenigwyr i chi. Mae llawer o bobl yn cyfrannu gwybodaeth i Wicipedia. Er bod y mwyafrif ohonynt yn ceisio osgoi gwallau, nid ydynt i gyd yn arbenigwyr ac felly mae'n bosib bod peth o'r wybodaeth a gynhwysir ar y ddalen hon yn anghyflawn neu'n anghywir.

Am wybodaeth lawn neu driniaeth ar gyfer afiechyd, cysylltwch â'ch meddyg neu ag arbenigwr cymwys arall!