Mir Amman

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Mir Amman
Ganwyd1748 Edit this on Wikidata
Delhi Edit this on Wikidata
Bu farw1806 Edit this on Wikidata
Galwedigaethcyfieithydd, ysgrifennwr Edit this on Wikidata

Llenor yn yr iaith Wrdw oedd Mir Amman (fl. ail hanner y 18g a dechrau'r 19g), a aned yn Delhi, India.

O Delhi i Calcutta[golygu | golygu cod y dudalen]

Ychydig sy'n hysbys amdano. Cafodd ei eni yn Delhi i deulu o swyddogion teuluol pur bwysig yn y llys Mughal, rywbryd rhwng canol y 18g a thua 1770-1780.

Am resymau economaidd bu rhaid iddo adael Delhi tua diwedd y 18g a chafodd waith fel munshi (math o glerc) yn Ngholeg Fort William, Calcutta, oedd yn cael ei redeg gan Cwmni Prydeinig Dwyrain India.

Yn ystod ei dymor yn y coleg hwnnw ysgrifennod Mir Amman drosiad Wrdw o'r llyfr Perseg Qissa-e-Chahār Darvesh (tua'r 14g) a llyfr etiquette Husain Wāiz Kāshifī, Akhalāq-e-Muhsinī a gyhoeddwyd yn ddiweddarach dan y teitl Ganj-e-Khoobī (Trysordy Rhinwedd). Yr ieithydd John Gilchrist a anogodd Mir Amman i sgwennu yn Wrdw.

Hanes y Pedwar Derfish[golygu | golygu cod y dudalen]

Ei brif waith yw'r cyfieithiad gwreiddiol o'r Qissa-e-Chahār Darvesh, dan yr enw Bāgh-o-Bahār, a orffenodd yn 1803. Ei ystyr llythrennol yw "Hanes y Pedwar Derfish". Er ei fod yn gyfieithiad, torrodd y gyfrol dir newydd yn hanes yr iaith Wrdw ifanc; cyn hynny dim ond ar gyfer barddoniaeth y defnyddiwyd Wrdw, gan fod yr iaith Berseg yn cael ei hystyried yn fwy addas ac urddasol at y dasg o sgwennu rhyddiaith. Math o batois oedd y newydd-ddyfodiad Wrdw o'i chymharu â'r Berseg glasurol ym marn llawer. Cyfieithiad Amman oedd yr ail i gael ei wneud yn Wrdw, ond ni chafodd y cyntaf fawr o dderbyniad am fod ei iaith yn annaturiol ac anystwyth; ysrifenodd Amman ar y llaw arall mewn Wrwd llafar ond urddasol.

Mae Hanes y Pedwar Derfish yn gampwaith bach a anghofiwyd am hir. O ran ei stwythr mae'n debyg iawn i'r Nosweithiau Arabaidd sydd mor adnabyddus yn y Gorllewin, ond yn byrrach o lawer. Mae'n defnyddio framwaith o bump prif stori gyda sawl is-stori ynghlwm wrthyn' nhw. Ceir ynddo ddigon o "sbeis" dwyreiniol - carwriaethau, arwriaeth, antur, merched hardd a'r goruwchnaturiol - wrth i'r pedwar prif gymeriad adrodd eu helyntion. Tri thywysog a mab marsiandiwr cyfoethog ydyn' nhw, ill pedwar wedi troi cefn ar y byd am eu bod wedi'u siomi mewn cariad. Er mwyn diddanwch ac er mwyn dangos maint eu dioddefiant maen' nhw'n adrodd straeon am bobl llai ffodus byth a gyfarfuant ar eu teithiau. Daw nifer o'r straeon o fewn straeon hyn o fyd llên gwerin ac yn ogystal maen' nhw'n llawn o frasluniau ffres a chofiadwy o'r ffordd o fyw yn y gymdeithas draddodiadol yn India yng nghyfnod plentyndod Mir Amman.

Llyfryddiaeth[golygu | golygu cod y dudalen]

Yr unig gyfieithiad o Hanes y Pedwar Derfish yw:

  • Mohammed Zakir (gol.), Mir Amman: A Tale of Four Dervishes (Penguin India, Delhi Newydd, 1994). ISBN 0140245731