Maen Huail

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Maen Huail
Llun o garreg a elwir yn Faen Huail, tua metr o hyd.
Carreg 'Maen Huail'
Lleoliad Canol tref Rhuthun. (OS Grid ref SJ123582)
Rhanbarth Gogledd Cymru
Cyfesurynnau 53°06′52″N 3°18′39″W / 53.1144°N 3.3108°W / 53.1144; -3.3108Cyfesurynnau: 53°06′52″N 3°18′39″W / 53.1144°N 3.3108°W / 53.1144; -3.3108
Math carreg hynafol
Hanes
Cyfnodau yr Oesoedd Canol
Nodiadau ar y safle
Cyflwr Da
Mynediad cyhoeddus Ydy
Heneb Cofrestredig
Cyfeirnod Rhif DE030

Carreg yw Maen Huail sydd wedi'i lleoli yn Sgwar San Pedr yng nghanol Rhuthun, Sir Ddinbych, gogledd Cymru. Ceir plac wrth ei ymyl sy'n nodi mai yno, yn ôl traddodiad, y torrodd y Brenin Arthur ben Huail, brawd Gildas yr hanesydd, wrth iddynt gystadlu am law yr un fenyw.

Mae cofnod sy'n dyddio yn ôl i 1699 yn disgrifio'r garreg yng nghanol y ffordd, ond mae bellach yn erbyn wal adeilad banc Barclays a godwyd yn ystod yr 20g fel copi o Neuadd Exmewe.[1][2]

Tarddiad y chwedl yw Cronicl Elis Gruffydd a ysgrifenwyd tua 1550. Mae'n debygol i'r maen gael ei ddefnyddio dros y canrifoedd fel carreg farchnad neu sifig, ac i bregethu arno. Mae'r garreg galchfaen bellach wedi ei herydu gan y tywydd ac yn mesur 1.2 metr o hyd, a thua 0.6 metr o led ac uchder.[3]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. Maen Huail (ID NPRN306840). arComisiwn Brenhinol Henebion Cymru (RCAHMW)
  2. Maen Huail stone (ID PRN100868). ar 'SMR' ar gyfer Ymddiriedolaeth Archaeoleg Clwyd-Powys; Clwyd Powys Archaeological Trust (CPAT). Cadw SAM: DE030: Carreg Hynafol Maen Huail
  3. 'The Quarrel of Arthur and Huail, and the Death of Huail ap Caw', in The Chronicle of Elis Gruffudd. Celtic Literature Collective. Adalwyd 14 Ebrill 2016