Ludiad

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
FrameBreaking-1812.jpg
Data cyffredinol
Enghraifft o'r canlynolmudiad gwleidyddol, Syndicaliaeth, y mudiad llafur Edit this on Wikidata
Y gwrthwynebweaving, industrial production, Cyfalafiaeth, industrialization Edit this on Wikidata
Rhan oy mudiad llafur Edit this on Wikidata
Dechreuwyd11 Mawrth 1811 Edit this on Wikidata
Tudalen Comin Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia
Arweinydd y Luddites, 1812.

Sefydliad cyfrinachol llw[1] o weithwyr tecstilau Saesneg yn y 19eg ganrif oedd y Ludiaid. Roedd yn carfan radical a ddinistriodd beiriannau tecstilau fel math o brotest. Roedd y grŵp yn protestio yn erbyn defnyddio peiriannau mewn “dull twyllodrus a thwyllodrus” i fynd o gwmpas arferion llafur safonol.[2] Roedd Ludiaid yn ofni y byddai'r amser a dreuliwyd yn dysgu sgiliau eu crefft yn mynd yn wastraff, gan y byddai peiriannau'n disodli eu rôl yn y diwydiant.[3] Dros amser, mae'r term wedi dod i olygu un sy'n gwrthwynebu diwydiannu, awtomeiddio, cyfrifiaduro, neu dechnolegau newydd yn gyffredinol.[4]

Achosodd gyflwyniad mecaneiddio a pheiriannau newydd y Chwyldro Diwydiannol wrthwynebiad oddi wrth y gweithwyr tecstiliau a oedd yn gweithio yn y melinau tecstiliau, er enghraifft, y gwehyddion a’r hosanwyr.  Bu protestio a therfysgu yn erbyn y newidiadau oedd rhain wedi  eu hachosi yn eu harferion gwaith gyda llawer yn colli eu swyddi. Cynhyrchwyd y brethyn yn gyflymach gan y peiriannau newydd ac yn rhatach na’r hyn oedd y gwehyddion yn medru ei wneud yn eu cartrefi eu hunain.  Bu’r Ludiaid yn protestio rhwng 1811 – 1817 gyda’r ymosodiad cyntaf ym mis Mawrth 1811 yn Nottingham. Anfonwyd llythyrau bygythiol yn enw ‘General Ludd’ neu ‘King Ludd’ i berchnogion ffatrïoedd.  Erbyn dechrau 1812 roedd yr ymosodiadau wedi lledaenu i West Riding yn Swydd Gaerefrog lle cymerodd tocwyr hynod grefftus ran mewn cyrchoedd yn ystod y nos i ddinistrio fframiau a gweithdai. Tocwyr oedd y gweithwyr a oedd yn gorffen darnau o frethyn ac roedd eu bywoliaeth wedi cael ei dinistrio bron yn gyfan gwbl gan ddyfais y ffrâm llafnu.[5][6] Aeth perchnogion melinau a ffatri at saethu protestwyr ac yn y pen draw cafodd y mudiad ei atal gan rym cyfreithiol a milwrol.

Geirdarddiad[golygu | golygu cod y dudalen]

Roedd 'Lud' neu 'Ludd' (Cymraeg: Map Lludd Beli Mawr), yn ôl Hanes chwedlonol Sieffre o Fynwy am Frenhinoedd Prydain a thestunau Cymraeg canoloesol eraill, yn Frenin Celtaidd ar 'Ynysoedd Prydain' yn y cyfnod cyn-Rufeinig , a sefydlodd dinas Llundain ac a gladdwyd yn Ludgate. Yn y fersiynau Cymraeg o Historia, Sieffre, a elwir fel arfer yn Brut y Brenhinedd, fe'i gelwir yn Lludd fab Beli, gan sefydlu'r cysylltiad â'r Cyfnod Lludd Llaw Eraint o fewn mytholeg cynnar.

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. Byrne, Richard (August 2013). "A Nod to Ned Ludd" (yn en-US). The Baffler 23 (23): 120–128. doi:10.1162/BFLR_a_00183. https://thebaffler.com/salvos/a-nod-to-ned-ludd. Adalwyd 6 November 2018.
  2. Conniff, Richard (March 2011). "What the Luddites Really Fought Against". Smithsonian (yn Saesneg). Cyrchwyd 2016-10-19.
  3. "Who were the Luddites?". History.com. Cyrchwyd 2016-12-12.
  4. "Luddite" Compact Oxford English Dictionary at AskOxford.com. Accessed 22 February 2010.
  5. "Anhrefn diwydiannol yn ystod y Chwyldro Diwydiannol - Natur troseddau - TGAU Hanes Revision". BBC Bitesize (yn Saesneg). Cyrchwyd 2020-03-27.
  6. "Radicaliaeth a Phrotest 1810-1848" (PDF). CBAC. Cyrchwyd 27 Mawrth 2020.