Llyfrgell ddata

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Canolfan data Utah, UDA, a adnabyddir hefyd dan yr enw llawn: Intelligence Community Comprehensive National Cybersecurity Initiative Data Center.
Archifdy Data Prifysgol Essex

Mae llyfrgell ddata, archif data, neu ystorfa ddata yn gasgliad o setiau data ar gyfer defnydd eilaidd mewn ymchwil. Fel rheol, mae'r llyfrgell ddata'n rhan o sefydliad academaidd, corfforaethol, gwyddonol, meddygol, llywodraethol, ac ati, a sefydlwyd ar gyfer archifo data ymchwil ac i wasanaethu defnyddwyr y sefydliad hwnnw.

Mae'r llyfrgell ddata'n tueddu i gadw casgliadau data lleol ac yn darparu mynediad iddynt trwy wahanol ddulliau: CD- a DVD-ROMiau yn y gorffennol, gweinydd canolog lawrlwytho'r wybodaeth, erbyn y 2010au. Gall llyfrgell ddata hefyd danysgrifio i adnoddau data trwyddedig, global i'w hymchwilwyr eu defnyddio. Ystyrir y llyfrgell ddata hefyd yn archif data os yw'n cyrraedd y meincnodau canlynol:

  • mae daliadau'r casgliad yn unigryw,
  • cynigir gwasanaethau cadwraeth hirdymor, ac
  • mae'n gwasanaethu cymuned ehangach (fel y mae archifau data cenedlaethol yn ei wneud).

Rhestrir y rhan fwyaf o lyfrgelloedd data cyhoeddus ar Gofrestrfa Ystorfeydd Ymchwilio Data.

Yn Awst 2001, cadarnhawyd pwysigrwydd archifo data pan gyhoeddodd Cymdeithas Lyfrgelloedd Ymchwil (Association of Research Libraries (ARL)) bapur SPEC Kit 263: Numeric Data Products and Services, sef canfyddiadau arolwg i gyd-sefydliadau (aelodau o'r ARL), am eu gwaith yn casglu, cadw, cynnig gwasanaethau am eu hadnoddau data. Ystyrir y papur hwn yn garreg filltir hanesyddol o fewn y maes.

Rhai cymdeithasau[golygu | golygu cod y dudalen]

  • IASSIST (International Association for Social Science Information and Service Technology)
  • DISC-UK (Data Information Specialists Committee—United Kingdom)
  • APDU (Association of Public Data Users - UDA)
  • CAPDU (Canadian Association of Public Data Users)

Enghreifftiau o lyfrgelloedd ac archifdai data[golygu | golygu cod y dudalen]

Gwyddorau Naturiol[golygu | golygu cod y dudalen]

  • CISL Research Data Archive, Colorado
  • Dryad, archifdy meddygol yn Rhydychen
  • ESO/ST-ECF Science Archive Facility; ar-lein, seryddol
  • Paleoclimatology Data; amgylcheddol; UDA
  • Inter-university Consortium for Political and Social Research; Data ar wleidyddiaeth a chymdeithaseg; canolfan ym Mhrifysgol Michigan, UDA
  • Knowledge Network for Biocomplexity
  • National Archive of Criminal Justice Data [1]; cyfiawnder a chyfraith; UDA
  • National Climatic Data Center; pencadlys yng Ngogledd Carolina; adnabyddir hefyd dan yr enw: National Weather Records Center (NWRC)
  • National Snow and Ice Data Center NSIDC; lleoliad: Prifysgol Colorado, UDA
  • National Centers for Environmental Information (NCEI); rhan o Lywodraeth UDA
  • World Data Center; canolfan rhyngwladol; yn 2008 fe'i datgymalwyd i is-ganolfannau gan gynnwys World Data System (WDS)
  • Data Observation Network for Earth (DataONE); llwyfan i ddata amgylcheddol; sefydlwyd yn 2009 gan National Science Foundation. UDA

Gwyddorau cymdeithasol[golygu | golygu cod y dudalen]

Am ryw reswm, o fewn y gwyddorau cymdeithasol, cyfeirir atynt fel "archifdai data". Sefydlwyd y cynharaf yn y 1950au.

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  • Clubb, J., Austin, E., and Geda, C. "'Sharing research data in the social sciences.'" In Sharing Research Data, S. Fienberg, M. Martin, and M. Straf, Eds. National Academy Press, Washington, D.C., 1985, 39-88.
  • Geraci, D., Humphrey, C., and Jacobs, J. Data Basics. Canadian Library Association, Ottawa, ON, 2005.
  • Martinez, Luis & Macdonald, Stuart, "'Supporting local data users in the UK academic community'". Ariadne, rhifyn 44, Gorffennaf 2005.
  • Gweler IASSIST Bibliography of Selected Works am wybodaeth pellach.