Iddew Crwydrad

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Yr Iddew Crwydrad gan Gustave Doré.

Cymeriad o fytholeg Gristnogol a llên gwerin Ewropeaidd yr Oesoedd Canol yw'r Iddew Crwydrad.[1] Mae'n Iddew a gafodd ei felltithio i grwydro'r byd hyd yr Ail Ddyfodiad, yn gosb am wawdio Iesu ar ei ffordd i'r groes. Yn ôl y stori draddodiadol, roedd yr Iddew yn grydd o'r enw Ahasuerus a siasiodd Iesu i ffwrdd o'i ddrws.[2]

Mewn fersiwn hŷn o'r chwedl a geir yn y Chronicle of St Alban's Abbey (1228), Cartaphilus porthor llys Pontiws Peilat oedd yr Iddew a fwrodd Iesu wrth iddo fynd heibio. Yn yr Almaen fe'i elwir yn John Buttadaeus, a welwyd yn crwydro Antwerp yn y 13eg ganrif, y 15fed ganrif, a'r 16eg ganrif, ac yn Salt Lake City ym 1868. Yn ôl y chwedl Ffrengig, Isaac Laquedom neu Lakedion yw ei enw.[2]

Aeddfedodd chwedl yr Iddew Crwydrad yng nghyfnod o alltudiaeth i'r Iddewon yn Ewrop, er enghraifft gwaharddiad y Seffardïaid o Benrhyn Iberia ar ddiwedd y 15fed ganrif. Mewn fersiynau diweddarach o'r stori, datblygodd yr Iddew yn gymeriad mwy trasig ac yn rhagredegydd trychineb.[3] Daeth y cymeriad mytholegol hwn yn symbol o anfarwoldeb ac ymfudo parhaol cenedl yr Iddewon.[4] Mae'r motiff hwn o fod dynol a anfarwolir (ond yn dyheu am farwolaeth) yn gyffredin i nifer o chwedlau, er enghraifft myth y Brenin Herla.[5]

Gweler hefyd[golygu]

  • Der ewige Jude, ffilm bropaganda Natsïaidd sy'n cymryd ei theitl o'r chwedl

Cyfeiriadau[golygu]

  1. Griffiths, Bruce a Jones, Dafydd Glyn. Geiriadur yr Academi (Caerdydd, Gwasg Prifysgol Cymru, 1995 [argraffiad 2006]), t. 1637 [wandering Jew].
  2. 2.0 2.1 Rockwood, Camilla (gol.). Brewer's Dictionary of Phrase and Fable, 18fed argraffiad (Caeredin, Chambers, 2009), t. 1400.
  3. Johnson, Paul. A History of the Jews (Efrog Newydd, Harper Perennial, 1988), t. 233.
  4. (Saesneg) WANDERING JEW. 1906 Jewish Encyclopedia. Adalwyd ar 3 Tachwedd 2012.
  5. Jones, Alison. Larousse Dictionary of World Folklore (Caeredin, Larousse, 1995), t. 449 [Wandering Jew].
Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia gyfryngau sy'n berthnasol i: