Lucius Sergius Catilina

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Cicero yn ymosod ar Catilina (chwith) yn Senedd Rhufain (ffresgo, 19eg ganrif)

Gwleidydd Rhufeinig oedd Lucius Sergius Catilina (108 CC - 62 CC. Disgrifir ef fel gwrthryfelwr gan awduron megis Cicero a Sallustius.

Ganed ef i hen deulu uchelwrol oedd wedi colli dylanwad yn y blynyddoedd diwethaf. Roedd yn un o gefnogwyr Sulla, ac yn arweinydd carfan o wŷr ieuanc. Ymladdodd yn Rhyfel y Cyngheiriaid yn 98 CC - 88 CC, gan wasanaethu dan Gnaeus Pompeius Strabo yn 89 CC. Gwasanaethodd fel praetor yn 68 CC, yna'r flwyddyn ddilynol fel propraetor yn Affrica.

Methodd y cyfle i ymgeisio am swydd Conswl yn 66 CC, ac yn ôl Sallustius cynllwyniodd i lofruddio'r ddau gonswl yn 65 CC, ond methodd y cynllun. Yn 64 CC, ymgeisiodd am swydd Conswl eto ar gyfer 63 CC, ond yn ôl Cicero, roedd hefyd yn cynllwynio i gipio grym trwy drais. Cafodd Cicero wybod am y cynlluniau ar noson 27 Hydref, a chondemniodd Catilina mewn araith yn y Senedd. Gorfodwyd Catilina i ffoi i Etruria.

Ar 3 Rhagfyr, gorchymynodd Cicero, fel Conswl, gymeryd nifer o gefnogwyr amlwg Catilina i'r ddalfa. Wedi trafodaeth yn y Senedd, condemniwyd hwy i farwolaeth ar 5 Rhagfyr. Roedd Catilina wedi codi byddin yn Etruria, ond gorchfygwyd ef gan fyddin dan Gaius Antonius Hybrida yn gynnar yn 62, a lladdwyd Catilina yn y frwydr.