Carbonadu

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Swigod carbon deuocsid yn codi i'r arwyneb mewn diod meddal.

Proses lle mae carbon deuocsid yn cael ei hydoddi mewn dŵr neu hydoddiant dyfrllyd arall yw carbonadu. Y broses hyn sy'n achosi i ddŵr carbonedig, a dŵr mwyn pefriol i "sïo", yn achosi i gwrw cael pen, a rhoi swigod ac achosi i gorcyn bopian ar botel champagne a gwin pefriol.

Eferw[golygu]

Dihangiad nwy o hydoddiant dyfrllyd yw eferw. Defnyddir y term i ddisgrifio canlyniadau ewynnu neu sïo a achosir gan ryddhad y nwy. Engraifft cyffreidn o eferw mewn labordy yw ategu asid hydroclorig at ddarn o carreg galch. Os rhoddir darnau o farmor neu dabled gwrth-asid mewn asid hydroclorig mewn tiwb arbrofi gyda corcyn, gall weld eferw carbon deuocsid.

 \mbox{CaCO}_{3} + 2\mbox{HCl} 
\longrightarrow  \mbox{H}_{2}\mbox{CO}_3 + \mbox{CaCl}_{2}

Adwaith cemegol arall sy'n cynhyrchu nwy yw adwaith sodiwm bicarbonad gyda asid, er engraifft mewn tabledi brand Alka-Seltzer a ddefnyddir i drin diffyg traul. Yr adwaith cemegol hanfodol yw:

 \mbox{asid citrig} + \mbox{sodiwm bicarbonad} 
\longrightarrow  \mbox{dŵr} + \mbox{carbon deuocsid} + \mbox{sodiwm citrad}

 \mbox{C}_6\mbox{H}_8\mbox{O}_7 + \mbox{3}\mbox{Na}\mbox{HC}\mbox{O}_3 \longrightarrow  \mbox{3}\mbox{H}_2\mbox{O} + \mbox{3}\mbox{CO}_2 +
\mbox{Na}_3\mbox{C}_6\mbox{H}_5\mbox{O}_7

Cynyrchiolir y brosed o swigod carbod deuocsid yn dianc yn gyffredinol gyda'r adwaith canlynol, lle mae hydoddiant gwanedig gwasgeddedig o asid carbonig yn y dŵr yn rhyddhau carbod deuocsid nwyol odan datgywasgiad:

 \mbox{H}_2\mbox{CO}_3 \longrightarrow  \mbox{H}_2\mbox{O} + \mbox{CO}_2

Yn nhermau syml, mae hyn yn ganlyniad o'r broses cemegol sy'n digwydd yn yr hylif gan gynhyrchu nwy.

Chem template.svg Eginyn erthygl sydd uchod am gemeg. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.