Y Pentan

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Data cyffredinol
Enghraifft o'r canlynolpapur bro Edit this on Wikidata

Papur Bro ardal Dyffryn Conwy a'r Glannau, yn sir Conwy, ydy Y Pentan. Cyhoeddwyd y rhifyn cyntaf ym mis Tachwedd 1979.[1] Argraffir y papur yn Llanrwst.

Yn rhifyn Tachwedd 2019 dathlodd 'Y Pentan' wasanaeth ddi-dor i'r ardal dros ddeugain mlynedd.

Hanes Y Pentan[golygu | golygu cod y dudalen]

Dechrau'r Daith[golygu | golygu cod y dudalen]

Dalgylch gwreiddiol Y Pentan

Os edrychwch chwi ar y map fe welwch bod yna bapurau bro i’r de (Yr Odyn), dwyrain (Y Gadlas) a’r gorllewin (Llais Ogwan) o’r ardal ac ‘r oedd hynny’n dipyn o boendod! Merched y Wawr sy’n cael y clod am wthio’r cwch i’r dŵr a hynny drwy drefnu cyfarfod yn ystod Chwefror 1979. Fe’i cynhaliwyd  yng Nghanolfan Athrawon Conwy oedd yn rhan o Ysgol Cadnant yn y dref, ac sydd bellach wedi ei dymchwel. Penderfynwyd yn unfrydol i symud ymlaen i geisio sefydlu Papur Bro ar gyfer yr ardal o Lanrwst i Landudno ac o Abergwyngregyn  i Gyffordd Llandudno. Cynhaliwyd cyfarfod pellach yn Ysgol Talybont o dan gadeiryddiaeth y diweddar  R.E. Jones a phenderfynwyd mai enw’r papur fyddai ‘Y Pentan’.

Gwasg Gwynedd[golygu | golygu cod y dudalen]

Hen Ysgol Nant Peris, cartref cyntaf Gwasg Gwynedd

Yn ystod y misoedd nesaf dewisiwyd Emyr Jones yn Olygydd (fe barhaodd yn y swydd am un mlynedd ar bymtheg) a Gareth Pritchard yn Is-Olygydd. Gwnaed trefniadau i Wasg Gwynedd oedd â’u swyddfa yn Nant Peris bryd hynny i argraffu’r papur ac mai rhifyn Tachwedd 1979 fyddai’r rhifyn cyntaf. Cofiwch nad oedd yna gyfrifiaduron gan y wasg yr adeg honno – teipiadur hefo peli oedd yn gwneud y gwaith!

Alwyn Elis yn brysur yn paratoi rhifyn o'r Pentan

Llwyddwyd i gael gohebwyr ar gyfer y rhan helaethaf o’r trefi a’r pentrefi a chael Bwrdd Busnes i ofalu am yr ochr ariannol a’r hysbysebion. Bore hanesyddol oedd y bore Sadwrn hwnnw pan gyfarfu nifer ohonom yn Ysgol Talybont, heb fawr o glem, i ‘osod’ y rhifyn cyntaf. Wrth lwc, daeth rhai o griw ‘Y Bedol’ (y papur bro, nid y dafarn, drws nesaf i'r ysgol!) i’n helpu.  Ysgol Talybont fu cartref  Y Pentan am y pum mlynedd cyntaf

Hunan bortread Nesta Hughes

R oedd y fformiwla o ddyddiad y rhifyn nesaf braidd yn gymhleth bryd hynny ac fe gafwyd gartwn gan Nesta Hughes, Gohebydd Penmaenmawr!

Y Rhifyn Cyntaf[golygu | golygu cod y dudalen]

Dyma fo! Rhifyn cyntaf Y Pentan

Dyma fo! Y rhifyn cyntaf a welodd olau dydd ganol Hydref (er bod y teitl yn dweud yn wahanol) 16 tudalen a’r gost yn 15 ceiniog Y drefn bryd hynny oedd danfon y deunydd i Gaernarfon ar un penwythnos a’i adael yng nghartref Henry Lloyd Owen y naturiaethwr (tad Gerallt), yna rhywun yn nol y gwaith wedi ei deipio i Nant Peris, gosod y papur yn Nhalybont, ei ddychwelyd y penwythnos wedyn i Gaernarfon. Diwedd y daith oedd cario’r tudalennau oedd wedi eu hargraffu o Nant Peris i gael eu plygu yn Ardal y Pentan. Tipyn o dasg!

Lluniau'n Drafferthus[golygu | golygu cod y dudalen]

Glan Llyn A

Glan Llyn B

Y CRIW CYNNAR!

Criw gosod cynnar-Rob Davies, Dafydd Alwyn Hughes, Gareth Pritchard, Peter Jones ac Emyr Jones

Rob (Golygydd Chwareon) Daydd Alwyn, Fi, Peter ac Emyr.

Robin dynnodd y llun – idiot proof!

Yr Ail Rifyn[golygu | golygu cod y dudalen]

Helynt y Pafiliwn! Cyfraniad Robin

Newid Mawr[golygu | golygu cod y dudalen]

Myrddin gyda'i beiriant rotoprint gwreiddiol

Roedd gŵr ifanc o Lanrwst wedi dechrau busnes argraffu – Gwasg Carreg Gwalch ac roedd teimlas cryf y dylig ei gefnogi. Rhaid cyfaddef bod rhai yn bryderus gan mai hen beiriannau a daflwyd o’r neilltu gan y gweisg eraill oedd ganddo. Beth bynnag, fe wnaethpwyd y newid ym Medi, 1981, trefniant sydd wedi parhau hefo nhw ers hynny! Dyma fo Myrddin wrth ei beiriant rotoprint cyntaf.

Adeilad Cyntaf y Wasg[golygu | golygu cod y dudalen]

Adeilad gwreiddiol Carreg Gwalch

Yn weddol fuan fe brynodd Myrddin  dy teras yn Stryd Watling ac fe ddaeth Gwawr, ei chwaer ato a dechrau busnes ‘Bys a Bawd’. Erbyn Mawrth 1983   symudwyd y wasg i hen ficerdy Capel Garmon oedd wedi cael ei addasu ar gyfer y gwaith. Yn Ionawr 1994 symudodd y wasg yn ôl i Lanrwst – i 12 Iard yr Orsaf

Swyddfa'r Toriaid[golygu | golygu cod y dudalen]

Disgrifiad o Swyddfa'r Toriaid

Wir Yr! Dros y blynyddoedd bu'r Pentan yn ceisio cefnogi ymgyrchoedd. Un o'r rhain, yn ystod yr wythdegau, oedd protest yn erbyn prisiau uchel am ddŵr. Trefnwyd protest un bore Sadwrn tu allan i Swyddfa'r aelod seneddol, Wyn Roberts, yn ystod y cyfnod pan oedd Elwyn Jones yn asiant y Toriaid. Cytunodd yr aelod seneddol i weld dirprwyaeth ac yma mae disgrifiad o swyddfa'r Toriaid ar y pryd.

Yr Ŵyl Ddrama[golygu | golygu cod y dudalen]

Dechreuwyd cynnal Gŵyl Ddrama yn fuan iawn – yn Neuadd y Dref Conwy. Gwahodd cwmniau oedd ar y cychwyn ond yna trefnwyd cystadleuaeth perfformio drama fer. Bu’r Wyl yn llwyddiant ysgubol am flynyddoedd gyda’r tocynnau wedi eu gwerthu i gyd a llawer o hwyl a chymdeithasu. Rhaid cydnabod hefyd bod yr Wyl wedi ein helpu yn ariannol dros y blynyddoedd. Siwr o fod mai Cwmni Glan Conwy fu un o’r cwmniau mwyaf llwyddannus. Rhaid hefyd cydnabod cyfraniad amrhisiadwy Robin Jones i lwyddiant pob Gwyl.

Symud i Ysgol Dyffryn Conwy i wneud y gosod[golygu | golygu cod y dudalen]

Coffau'r Parchedig Lewis Valentine[golygu | golygu cod y dudalen]

Baner  Y Tabernacl – Glenys Williams

Y Bwa[golygu | golygu cod y dudalen]

Eisteddfod Genedlaethol 1989 – cyhoeddi dau rifyn o bapur bro ‘Y Bwa’ yn ystod wythnos yr eisteddfod ar y cyd gyda chriw Yr Odyn. Tipyn o fenter, ond un a fu’n llwyddiannus iawn – yn enwedig i helpu’r coffrau.

1996  - Emyr Jones yn ymddeol[golygu | golygu cod y dudalen]

Croesawu Mochdre  ym Medi– yn dilyn newidiadau Merched y Wawr

PWYLLGOR UNO 2001

NEWID Y DALGYLCH- MAP[golygu | golygu cod y dudalen]

Newid Ffiniau[golygu | golygu cod y dudalen]

Yn 1996 ymunodd Mochdre â’r Pentan yn dilyn newidiadau yn nrhefniant Merched y Wawr. Braf, wedyn, fu cael croesawu Bae Colwyn, Hen Golwyn a Llandrillo yn rhos yn 2001.

CROESAWU ARDAL BAE COLWYN

Ionawr 2001, croesaw Ardla Bae Colwyn

HELYNT!

Rhifyn Mawrth 2001

Sylw i broblemau tai

YMGYRCH ARWYDDION CYMRAEG GWALLUS Mae'r Pentan, dros y blynyddoedd, wedi rhoi sylw i arwyddion Cymraeg gwallus, yn enwedig rhai cyngor Bwrdeistref Sirol Conwy sy'n parhau'n bechaduriaid

CYFRANIAD ISLWYN WILLIAMS

Ddoe a Heddiw – ei gasgliad anhygoel o gardiau post

MELLTITH Y MELINAU GWYNT!

Sylwer bod Melinau Gwynt y Môr yn uwch na'r Gogarth Fach

Bu cryn ddadlau o blaid ac yn erbyn datblygu rhyw 160o felinau gwynt oddi ar arfordir Gogledd Cymru gyda phob math o ddadlau o blaid ac yn erbyn y prosiect am gyfnod maith. Rhoddwyd cryn dipyn o sylw i'r mater yn 'Y Pentan' ar y pryd. CYMDEITHASU – Gwilym a’r treiffl

BLAENORIAID 2009

Gweld y Diafol

Ebrill 2007 – newid  - Lowri Williams o Eglwysbach yn gwneud y rhan helaethaf o’r gwaith gosod,  ond roeddem yn parhau i gyfarfod bob mis i gludo tudalennau a gosod papur du yn lle’r lluniau

DIWEDD TORRI A GLUDO (Festri Capel Carmel Conwy
Buom yn ffodus o gael defnyddio Ysgoldy Capel Carmel, Conwy, am flynyddoedd a chael croeso mawr drwy gysylltiadau Robin a phaned a theisen gan Victor Wlliams. Daeth hyn I ben yn 2006. Yna, bu newid arall gyda Lowri Williams o Eglwysbach yn gwneud llawer o’r gwaith teipio a gosod.

Cymdeithas PAWB  - Gwledda!

Medi 2009 – y newid mawr!

Lynwen a Mererid wrth eu gwaith
Geraint, Phil a Robin o'r Adran Argraffu

Bu newid mawr yn y trefniadau yn 2009 pan benderfynwyd cael Gwasg Carreg Gwalch i wneud y gwaith cysodi i gyd, ac mae Lynwen (a welir ar y peiriant Apple Mac)wedi gwneud y gwaith yn ardderchog dros y deng mlynedd. Hefyd, rhaid canmol Mererid fel yr un fu’n derbyn y cynnyrch i’r wasg, a pheidiwn ag anghofio cyfraniad yr adran argraffu! Geraint yn gyfrifol am y papur, Phil am y 'platiau' a Robin am yr argraffu.Golygydd y mis yn cadw golwg a threfnu’r dudalen flaen.

CAU BETHANIA Rhagfyr 2009

DVD

Dechrau ar y gwaith o sganio pob copi

Rhaid fu symud gyda’r oes a chafwyd cymorth gan griw ‘Eco’r Wyddfa’ yn 2013 i sganio pob tudalen o bob copi o’r Pentan ers y cychwyn cyntaf a’u gosod ar ddwy ddisg DVD. Tasg anferthol! Buom yn ddigon ffodus na chostiodd y prosiect yr un geiniog a gwnaethom elw o £300. Ers 2013 mae'n bosib' derbyn copi digidol o bob rhifyn (ffeil pdf) drwy e-bost yn fisol. Mae hyn, wrth gwrs yn llawer rhatach na chopi drwy'r post ac yn cyrraedd yn llawer cynt. Seville yn Sbaen yw'r lle pellaf ar hyn o bryd.

Ieir Russell

Ymgyrch y Tedis[golygu | golygu cod y dudalen]

Bu disgyblion yr Ysgol Sul Unedig yn Llandudno, eu teuluoedd a'u cyfeillion, yn brysur iawn yn ystod 2018 yn casglu tedis ar gyfer plant yn Syria a bu'r Pentan yn ceisio cefnogi'r prosiect dyngarol hwn drwy roi cyhoeddusrwydd ac anogaeth.

Hwyl a Throeon Trwstan[golygu | golygu cod y dudalen]

Dros y blynyddoedd bu tpyn o godi hwyl a thynnu coes yn y papor. Dyma rhai enghreifftiau.

GLODDESTA DOLIG

PLYGU CAPEL Y RHOS

BWNDELU

Dathlu Penblwydd Y Pentan yn 30   Tachwedd 2009

RHIFYN 400

Dylan a Nerys

Cofio Dafydd

Cofio cymwynaswr, Dafydd Thomas
Enghraifft o Dudalen y Plant

Dyfodol mewn peryg- Ebrill

PLYGU OLAF – LLANDUDNO MAI

Y plygu olaf yn Llandudno, Mai 2019

MYRDDIN

Myrddin a'i beiriant lliw newydd

PENTAN MEWN LLIW-CHWYLDRO YM MIS MEHEFIN 2019! Cafwyd tipyn o sioc pan gyhoeddodd Myrddin ap Dafydd yn gynharach yn y flyddyn y byddai’r Pentan mewn lliw o rifyn Mehefin ymlaen. Mae hyn wedi gwella diwyg y papur yn aruthrol, ond mae wedi golygu costau ychwanegol. Er mwyn parhau i gyhoeddi’r Pentan bydd yn rhaid codi arian a chwtogi’r nifer o dudalennau.

Y BWA

Y DYFODOL

Beth am y dyfodol?

Pobl Y Pentan

Trysorydd – Iorwerth

Cost  y papur YN WEDDOL DDIWEDDAR   28 tudalen - £1162 + lluniau

COST PAPUR 28 TUDALEN HEDDIW £1680

Trefnydd Hysbysebion – Gwilym –

Clwb Cant – Myra ac Elfyn

RHAGFLAS O RIFYN TACHWEDD Tudalen Llandudno

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. "Casgliadau'r Llyfrgell Genedlaethol:Papurau Bro". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2008-01-23. Cyrchwyd 2007-11-01.