Pwli

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Pwlïau ar long
Diagram amlinellol o system o bwlïau.

Olwyn ar echel yw pwli (hefyd: 'chwerfan') sy'n cynnal cêbl neu wregys dynn, cebl sy'n symud neu'n newid cyfeiriad ar hyd ei gylchyn.[1] Defnyddir pwlïau (chwerfanau) mewn gwahanol ffyrdd i godi llwythi trwm, i roi grym ar rywbeth ac i drawsyrru pŵer o un lle i le arall. Yn aml, mae gan y pwli ricyn, neu hollt yn y cylchyn sy'n cadw'r rhaff neu'r cebl ayb rhag llithro.

Nododd Hero o Alexandria'r pwli fel un dyfais neu beiriant syml, allan o chwech, a ddefnyddid i godi pwysau.[2] Gellir gosod pwliau at ei gilydd i ffurfio pwli a rhaff er mwyn rhoi mantais mecanyddol, er mwyn hwyluso'r gwaith o godi pethau trwm. Gellir hefyd eu gosod fel rhan i drawsyrru pwer mewn dull gwregys a tsiaen.[3][4]

Mathau[golygu | golygu cod y dudalen]

  • pwli côn - cone pulley
  • pwli rhychog - grooved pulley
  • pwli differol - differential pulley
  • pwli strapen - belt pulley
  • pwli gosod - fixed pulley
  • pwli rhydd - dead pulley, loose pulley
  • olwyn bwli - pulley wheel

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. Oxford English Dictionary. Oxford University Press. 1989. A wheel with a groove round its rim, a sheave. A wheel or drum fixed on a shaft and turned by a belt, cable, etc. 
  2. Usher, Abbott Payson (1988). A History of Mechanical Inventions. USA: Courier Dover Publications. p. 98. ISBN 0-486-25593-X. 
  3. Uicker, John; Pennock, Gordon; Shigley, Joseph (2010). Theory of Machines and Mechanisms (4th ed.). Oxford University Press, USA. ISBN 978-0-19-537123-9. 
  4. Paul, Burton (1979). Kinematics and dynamics of planar machinery. Prentice-Hall. ISBN 978-0-13-516062-6.