Nagarjuna

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Nagarjuna
Nagarjuna at Samye Ling Monastery.JPG
Ganwyd c. 0150 Edit this on Wikidata
South India Edit this on Wikidata
Bu farw c. 0250 Edit this on Wikidata
India Edit this on Wikidata
Alma mater
  • Nalanda Edit this on Wikidata
Galwedigaeth athronydd Edit this on Wikidata

Athronydd Bwdhaidd oedd Nāgārjuna (tua 150 – tua 250 OC). Ystyrir ef yn un o'r athronwyr Bwdhaidd pwysicaf a hefyd mai ef, gyda'i ddisgybl Āryadeva, a sefydlodd ysgol Madhyamaka Bwdhaeth Mahāyāna.[1] Nāgārjuna a gaiff y clod am ddatblygu athroniaeth swtrâu Prajñāpāramitā a, gan rai, am ddatgelu'r ysgrythurau hyn i'r byd wedi iddo eu hachub gan y nāgas, ysbrydion dŵr a ddarlunir fel arfer fel dynion sarffaidd. Ar ben hynny, credir yn draddodiadol i Nāgārjuna ysgrifennu sawl traethawd ar bwnc rasayana yn ogystal â threulio tymor fel pennaeth mynachlog Nālandā.[2]

Hanes[golygu | golygu cod y dudalen]

Ychydig iawn a wyddys yn bendant am fywyd Nāgārjuna oherwydd i'r hanesion amdano gael eu hysgrifennu yn Tsieineeg[3] a Thibeteg ganrifoedd wedi iddo farw. Yn ôl rhai, roedd Nāgārjuna yn enedigol o Dde India.[4] Cred rhai ysgolheigion mai cynghorwr i un o frenhinoedd Satavahana oedd Nāgārjuna. Os yw hyn yn wir, dengys tystiolaeth archaeolegol yn Amarāvatī ei bod yn bosibl mai Yajña Śrī Śātakarṇi oedd y brenin hwn, a deyrnasai rhwng 167 a 196 OC. Ar sail hyn, rhoddir y dyddiadau 150–250 OC i Nāgārjuna fel arfer.

Yn ôl bywgraffiad o'r 4ydd a'r 5ed ganrif wedi ei gyfieithu gan Kumārajīva, ganwyd Nāgārjuna i mewn i deulu Brahmin[5] yn Vidarbha,[6][7][8] ardal ym Maharashtra, a daeth yn Fwdhydd yn nes ymlaen yn ei fywyd.

Honna rhai ffynonellau fod Nāgārjuna yn byw ar fynydd Śrīparvata ger y ddinas a elwid yn Nāgārjunakoṇḍa ("Bryn Nāgārjuna") ar ddiwedd ei oes[9] ac mae adfeilion Nāgārjunakoṇḍa yn rhanbarth Guntur, Andhra Pradesh, heddiw. Gwyddys bod gan ysgolion Caitika a Bahuśrutīya fynachlogydd yn Nāgārjunakoṇḍa[9] ond nid yw'r darganfyddiadau archaeolegol yno wedi dangos unrhyw dystiolaeth bod gan y safle gysylltiad â Nāgārjuna ei hun. Daw'r enw "Nāgārjunakoṇḍa" o'r Oesoedd Canol, ac mae'r arysgrifau o'r 3ydd a'r 4ydd ganrif yno yn egluro iddo gael ei alw'n Vijayapuri yn yr Oes Hynafol.[10]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. Garfield, Jay L. (1995), The Fundamental Wisdom of the Middle Way, Oxford: Oxford University Press.
  2. Hsing Yun, Xingyun, Tom Manzo, Shujan Cheng Infinite Compassion, Endless Wisdom: The Practice of the Bodhisattva Path Buddha's Light Publishing Hacienda Heights California
  3. Rongxi, Li; Dalia, Albert A. (2002). The Lives of Great Monks and Nuns, Berkeley CA: Numata Center for Translation and Research, pp. 21–30
  4. Buddhist Art & Antiquities of Himachal Pradesh By Omacanda Hāṇḍā, p. 97
  5. "Notes on the Nagarjunikonda Inscriptions", Dutt, Nalinaksha. The Indian Historical Quarterly 7:3 1931.09 pp. 633–53 "..Tibetan tradition which says that Nāgārjuna was born of a brahmin family of Vidarbha."
  6. Geri Hockfield Malandra, Unfolding A Mandala: The Buddhist Cave Temples at Ellora, SUNY Press, 1993, p. 17
  7. Shōhei Ichimura, Buddhist Critical Spirituality: Prajñā and Śūnyatā, Motilal Banarsidass Publishers (2001), p. 67
  8. Bkra-śis-rnam-rgyal (Dwags-po Paṇ-chen), Takpo Tashi Namgyal, Mahamudra: The Quintessence of Mind and Meditation, Motilal Banarsidass Publishers (1993), p. 443
  9. 9.0 9.1 Hirakawa, Akira. Groner, Paul. A History of Indian Buddhism: From Śākyamuni to Early Mahāyāna. 2007. p. 242
  10. K. Krishna Murthy (1977). Nāgārjunakoṇḍā: A Cultural Study. Concept Publishing Company. p. 1. OCLC 4541213.